Plank nurlaniş qonuni
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 250-b. — ziyouz.com
Plank nurlaniş qonuni -mutlaq qora jismntt elektromagnit nurlaniş spektrida energiyaning taqsimoti haqidagi qonun, Plank formulasi. Bu qonun 1900 y.da nazariy jihatdan M.Plank tomonidan keltirib çiqarilgan. Buning uçun klassik fizika tuşunçalariga mutlaqo yot, ya'ni elektromagnit nurlaniş alohidaalo-X. ida çiqayotgan energiya uluşlari — kvayatlardan iborat ekanligi va hir bir energiya uluşi ye nurlaniş çasto-tasi v b-n e=/rv boğlanganligi haqidagi ğoyani ilgari suradi, bunda h — Plank doimiysi. P.n.q. nurlanişning kvant xarakteridagi qonunlaridan biri bulganligi tufayli fizikaning, ayniqsa, kvant mexanika, atom fizikasi, yadro fizikasi, elementar zarralar fizi-kasining rivojlanişida katta aqamiyatga ega böldi. Uning yordamida h va k larning qiymati hisoblanadi. Unga asoslanib qizigan jismning (mas, yulduz sirti) t-rasini aniqlaş mumkin. P.n.q.dan yoruğlik manbalarini hisoblaşda foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЛАНК НУРЛАНИШ ҚОНУНИ -мутлақ қора жисмнтт электромагнит нурланиш спектрида энергиянинг тақсимоти ҳақидаги қонун, Планк формуласи. Бу қонун 1900 й.да назарий жиҳатдан М.Планк томонидан келтириб чиқарилган. Бунинг учун классик физика тушунчаларига мутлақо ёт, яъни электромагнит нурланиш алоҳидаало-Х. ида чиқаётган энергия улушлари — кваятлардан иборат эканлиги ва ҳир бир энергия улуши е нурланиш часто-таси v б-н e=/rv боғланганлиги ҳақидаги ғояни илгари суради, бунда h — Планк доимийси. П.н.қ. нурланишнинг квант характеридаги қонунларидан бири булганлиги туфайли физиканинг, айниқса, квант механика, атом физикаси, ядро физикаси, элементар зарралар физи-касининг ривожланишида катта ақамиятга эга бўлди. Унинг ёрдамида h ва к ларнинг қиймати ҳисобланади. Унга асосланиб қизиган жисмнинг (мас, юлдуз сирти) т-расини аниқлаш мумкин. П.н.қ.дан ёруғлик манбаларини ҳисоблашда фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.