Platsenta
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 263-b. — ziyouz.com
Platsenta (yun. plakus — kulça), bola örni — homiladorlik davrida hosil böladigan va homila b-n ona organizmini bir-biriga boğlab, ular örtasida moddalar almaşinuvini ta'minlaydigan organ. Homila P. orqali ona qonidan kislorod hamda oziq moddalar olib, unga parçalaniş mahsulotlari va karbonat angidrid ajratadi. P. homilaga har xil moddalar kelişini boşqarib, tösiq vazifasini ham ötaydi. P.da fermentlar va vitaminlar böladi; unda ona organizmiga ta'sir etuvçi gormonlar (gonadotropin, estrogen, progesteron) va b. moddalar sintezlanadi. P. homiladorlikning 4-oyida töliq şakllanadi: normal rivojlangan homila P.si yumaloq, qalin, yumşoq, şakli kulçaga öxşaydi. Homila P.ga kindik yoki kindik tizimçasi orqali birikadi. P.ning ikkita yuza-si: baçadon devoriga qaragan ona yuzasi (bazal plastinka) va içkariga — amnion (homila qopi) böşliğiga qaragan homila yuzasi böladi. Kindik qon tomirlar b-n şu homila yuzasiga bi-rikib turadi. P. funksiyasining buzilişi homiladorlikda turli asoratlar-ga, mas, bolaning çala tuğilişi, P.ning erta ajralişi, homiladorlik toksikozlari va b.ga sabab böladi (yana q. Yöldoş).
Ösimliklar P.si gulli ösimliklarda uruğkurtakli tugunça içidagi ösimta; qirqqulokdoşlarda sporangiyli börtma. P. orqali kurtak ona ösimlik b-n boğlanib turadi.
Q.: Yöldoş
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЛАЦЕНТА (юн. plakus — кулча), бола ўрни — ҳомиладорлик даврида ҳосил бўладиган ва ҳомила б-н она организмини бир-бирига боғлаб, улар ўртасида моддалар алмашинувини таъминлайдиган орган. Ҳомила П. орқали она қонидан кислород ҳамда озиқ моддалар олиб, унга парчаланиш маҳсулотлари ва карбонат ангидрид ажратади. П. ҳомилага ҳар хил моддалар келишини бошқариб, тўсиқ вазифасини ҳам ўтайди. П.да ферментлар ва витаминлар бўлади; унда она организмига таъсир этувчи гормонлар (гонадотропин, эстроген, прогестерон) ва б. моддалар синтезланади. П. ҳомиладорликнинг 4-ойида тўлиқ шаклланади: нормал ривожланган ҳомила П.си юмалоқ, қалин, юмшоқ, шакли кулчага ўхшайди. Ҳомила П.га киндик ёки киндик тизимчаси орқали бирикади. П.нинг иккита юза-си: бачадон деворига қараган она юзаси (базал пластинка) ва ичкарига — амнион (ҳомила қопи) бўшлиғига қараган ҳомила юзаси бўлади. Киндик қон томирлар б-н шу ҳомила юзасига би-рикиб туради. П. функциясининг бузилиши ҳомиладорликда турли асоратлар-га, мас, боланинг чала туғилиши, П.нинг эрта ажралиши, ҳомиладорлик токсикозлари ва б.га сабаб бўлади (яна қ. Йўлдош).
Ўсимликлар П.си гулли ўсимликларда уруғкуртакли тугунча ичидаги ўсимта; қирққулокдошларда спорангийли бўртма. П. орқали куртак она ўсимлик б-н боғланиб туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.