Plaun
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 262-b. — ziyouz.com
Plaun (Lycopodium) — plaundoşlar oilasiga mansub sporali doim yaşil, köp yillik ötlar turkumi. Poyasi köpinça dixotomik şoxlangan. Barglari mayda, naştarsimon yoki lansetsimon, bandsiz, poya va şoxlarda navbatlaşib yoki töp bölib ziç joylaşgan. Spora boşoqçalari özaqsan va ziç joylaşgan spora barglaridan iborat. 10 ga yaqin turi bor, asosan, Şim. yarim şarda uçraydi. Özbekistonda ösmaydi. Bir yillik P. va töğnoğiçsimon P. turlari keng tarqalgan. Sporalar hosil qilib va vegetativ (ildiz, ildiz baçkilar, tuganaklar orqali) köpayadi. Sporasi 3—8 yilda unib çiqadi, gametofiti saprofit bölib, 12 y. davomida rivojlanadi. P. zaharli, quruq sporalari farmatsevtikada hab dorilar tayyorlaşda va sanoatda metall quyişda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЛАУН (Lycopodium) — плаундошлар оиласига мансуб спорали доим яшил, кўп йиллик ўтлар туркуми. Пояси кўпинча дихотомик шохланган. Барглари майда, наштарсимон ёки ланцетсимон, бандсиз, поя ва шохларда навбатлашиб ёки тўп бўлиб зич жойлашган. Спора бошоқчалари ўзақцан ва зич жойлашган спора баргларидан иборат. 10 га яқин тури бор, асосан, Шим. ярим шарда учрайди. Ўзбекистонда ўсмайди. Бир йиллик П. ва тўғноғичсимон П. турлари кенг тарқалган. Споралар ҳосил қилиб ва вегетатив (илдиз, илдиз бачкилар, туганаклар орқали) кўпаяди. Спораси 3—8 йилда униб чиқади, гаметофити сапрофит бўлиб, 12 й. давомида ривожланади. П. заҳарли, қуруқ споралари фармацевтикада ҳаб дорилар тайёрлашда ва саноатда металл қуйишда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.