Plener
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 265–266-b. — ziyouz.com
Plener (frans. plein air — oçiq havo) — rangtasviraa quyoş nuri va atmosfera b-n boğliq havodagi özgarişlarni qanday bölsa, şundayligiça tasvirlaş. Naturaniş rang boyligi va tovlanişini tabiiy yoruğlik va atrof muhit ta'sirida körsatiş P. rangtasvirining asosini taşkil etadi. Rassomlarning bevosita oçiq havo (ustaxonalardan taşqari)da işlaşi natijasida yuzaga kelgan. P.ning dastlabki belgilarini Uyğoniş davri italyan va 17- a. rassomlari ijodida kuzatiş mumkin. P.ning asosiy xusu-siyatlari 19-a. 1yarmida közga taşla-nadi. 19-a. örtalarida P. masalalari b-n barbizon maktabi vakillari hamda K. Koro şuğullangan. 19-a. 2yarmida impressionist rassomlar (K. Mone, K. Pissaro, O. Renuar va b.) ijodida özining tölaqonli ifodasini topdi.
Özbekiston hududida P. 19-a. örtalaridan tarqaldi. L. Bure, I. Kazakov, O. Tatevosyan, A. Isutgov va b., keyinroq P. Benkov, N. Kaşina, R. Temurov, A. Roziqov va boşqalar P. rangtasvirining ajoyib namunalarini yaratdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЛЕНЭР (франц. plein air — очиқ ҳаво) — рангтасвираа қуёш нури ва атмосфера б-н боғлиқ ҳаводаги ўзгаришларни қандай бўлса, шундайлигича тасвирлаш. Натураниш ранг бойлиги ва товланишини табиий ёруғлик ва атроф муҳит таъсирида кўрсатиш П. рангтасвирининг асосини ташкил этади. Рассомларнинг бевосита очиқ ҳаво (устахоналардан ташқари)да ишлаши натижасида юзага келган. П.нинг дастлабки белгиларини Уйғониш даври итальян ва 17- а. рассомлари ижодида кузатиш мумкин. П.нинг асосий хусу-сиятлари 19-а. 1ярмида кўзга ташла-нади. 19-а. ўрталарида П. масалалари б-н барбизон мактаби вакиллари ҳамда К. Коро шуғулланган. 19-а. 2ярмида импрессионист рассомлар (К. Моне, К. Писсаро, О. Ренуар ва б.) ижодида ўзининг тўлақонли ифодасини топди.
Ўзбекистон ҳудудида П. 19-а. ўрталаридан тарқалди. Л. Бурэ, И. Казаков, О. Татевосян, А. Исутгов ва б., кейинроқ П. Беньков, Н. Кашина, Р. Темуров, А. Розиқов ва бошқалар П. рангтасвирининг ажойиб намуналарини яратди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.