Plevrit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 264-b. — ziyouz.com
Plevrit — plevranit yalliğlanişi. Köpinça öpkaning yalliğlanişi oqibatida, ba'zan revmatizm, sil, yuqumli va allergik kasalliklar na-tijasida, ayrim hollarda esa kökrak qafasining jarohatlanişi oqibatida yuzaga keladi. P. quruq va ekssudatam böladi. Quruq P.da plevra pardalari qalinlaşadi va gadir-budur bölib qoladi. Ekssudatli P.da plevra pardalari orasiga suyuklik töplanib, u tiniq, qon yoki yiring aralaşgan böladi. P. köpinça bir taraflama, ba'zan esa ikki taraflama bölişi mumkin.
Ötkir P. köpinça kökrak qafasida oğriq b-n boşlanib, yötalganda, çuqur nafas olganda zörayadi, bemor darmonsizlanib, t-rasi kötariladi. Oğriq yalliğlangan, notekis plevra pardalarining nafas oliş vaqtida bir-biriga işqalanişi natijasida yuzaga keladi. P.da bemor köproq kasal tara-fida yonboşlab yotadi.
Plevra böşliğida köp suyuqlik töplanişi oqibatida nafas oliş qiyinlaşadi, bemorning rangi oqaradi, lab, yonoqlari kökaradi va yuzaki nafas ola boşlaydi.
P.ning keçişi va davom etişi asosiy kasallikning tabiatiga boğliq. Qu-ruq P. bir neça kundan söng tuzalib ke-tadi. Ekssudatli P. esa 2—3 hafta davom etişi mumkin. P.ning juda oğir ötadigan turlaridan biri yiringli forma-sidir. Bunda bemorning t-rasi kötariladi, ertalabki va keçki t-rasi örta-sida katta farq böladi, u terlaydi, darmonsizlanadi, nafasi qisadi, yötaladi.
Kasallikning ötkir, boşlanğiç davrida bemor qimirlamasdan yotişi kerak. Uning ovqatlari yuqori kaloriyali, vitaminlarga boy bölişi lozim.
P.ning oldini olişda sanitariya va gigiyena qoidalariga rioya qiliş, organizmni çiniqtirib boriş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЛЕВРИТ — плевранит яллиғланиши. Кўпинча ўпканинг яллиғланиши оқибатида, баъзан ревматизм, сил, юқумли ва аллергик касалликлар на-тижасида, айрим ҳолларда эса кўкрак қафасининг жароҳатланиши оқибатида юзага келади. П. қуруқ ва экссудатам бўлади. Қуруқ П.да плевра пардалари қалинлашади ва гадир-будур бўлиб қолади. Экссудатли П.да плевра пардалари орасига суюклик тўпланиб, у тиниқ, қон ёки йиринг аралашган бўлади. П. кўпинча бир тарафлама, баъзан эса икки тарафлама бўлиши мумкин.
Ўткир П. кўпинча кўкрак қафасида оғриқ б-н бошланиб, йўталганда, чуқур нафас олганда зўраяди, бемор дармонсизланиб, т-раси кўтарилади. Оғриқ яллиғланган, нотекис плевра пардаларининг нафас олиш вақтида бир-бирига ишқаланиши натижасида юзага келади. П.да бемор кўпроқ касал тара-фида ёнбошлаб ётади.
Плевра бўшлиғида кўп суюқлик тўпланиши оқибатида нафас олиш қийинлашади, беморнинг ранги оқаради, лаб, ёноқлари кўкаради ва юзаки нафас ола бошлайди.
П.нинг кечиши ва давом этиши асосий касалликнинг табиатига боғлиқ. Қу-руқ П. бир неча кундан сўнг тузалиб ке-тади. Экссудатли П. эса 2—3 ҳафта давом этиши мумкин. П.нинг жуда оғир ўтадиган турларидан бири йирингли форма-сидир. Бунда беморнинг т-раси кўтарилади, эрталабки ва кечки т-раси ўрта-сида катта фарқ бўлади, у терлайди, дармонсизланади, нафаси қисади, йўталади.
Касалликнинг ўткир, бошланғич даврида бемор қимирламасдан ётиши керак. Унинг овқатлари юқори калорияли, витаминларга бой бўлиши лозим.
П.нинг олдини олишда санитария ва гигиена қоидаларига риоя қилиш, организмни чиниқтириб бориш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.