Plutarx
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 269-b. — ziyouz.com
Plutarx (Plutarchos) (taxm. 46, Xeroneya, Beotiya — taxm. 127) — qad. yunon tarixçisi, faylasuf va yozuvçi. Afinada tahsil olgan. Umrining köp qismini ona şahrida jamoat va ma'rifatparvarlik işlari b-n ötkazgan. Platon akademiyasining közga köringan a'zolaridan biri sifatida platonizm ğoyalarini tarğib qilgan.Ayni paytda muayyan darajada stoitsizm, peripatetizm va, jumladan, pifagoreizm ta'siri ostida ham qolgan. P. ta'limotida köproq axloq-odob, insonparvarlik masalalari yetakçilik qilgan va olim falsafani insonlar uçun öz-özini ma'naviy şakllantiriş vositasi deb bilgan. P.dan boy adabiy va falsafiy meros qolgan. Biroq uning nomini maşhur etgan yetakçi meros — tarixiy-biografik asarlar xisoblanadi. Uşbu asarlar «Qiyosiy hayotnomalar» umumiy nomi b-n şuhrat topgan. Mazkur asarlarda Lisandr va Sulla, Kiton va Likull, Nikiy va Krase, Agesilay va Pompei, Aleksandr va Sezar, Demosfen va Sitseron singari maşhur yunon, Rim davlat va siyosiy arboblari, sar-kardalari va notiqlarining hayot yöllari, xulq-atvori, turmuş tarzini qiyoslaş yöli b-n tarjimai hollari bayon qilingan. Badiiy-tarixiy ahamiyatga molik P. biografik asarlarida Qad. Eron, Parfiya va Suğdiyona singari Şarq mamlakatlari ijtimoiy-siyosiy hayotiga doir ma'lumotlar ham yoritilgan. P. ilgari surgan insonparvarlik, ma'rifatparvarlik ğoyalari keyingi davrlarda ançagina ilğor tafakkur vakillariga ma'lum darajada öz ta'sirini ötkazgan.
As: Izbranniye jizneopisaniya, t. 2, M., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЛУТАРХ (Plutarchos) (тахм. 46, Херонея, Беотия — тахм. 127) — қад. юнон тарихчиси, файласуф ва ёзувчи. Афинада таҳсил олган. Умрининг кўп қисмини она шаҳрида жамоат ва маърифатпарварлик ишлари б-н ўтказган. Платон академиясининг кўзга кўринган аъзоларидан бири сифатида платонизм ғояларини тарғиб қилган.Айни пайтда муайян даражада стоицизм, перипатетизм ва, жумладан, пифагореизм таъсири остида ҳам қолган. П. таълимотида кўпроқ ахлоқ-одоб, инсонпарварлик масалалари етакчилик қилган ва олим фалсафани инсонлар учун ўз-ўзини маънавий шакллантириш воситаси деб билган. П.дан бой адабий ва фалсафий мерос қолган. Бироқ унинг номини машҳур этган етакчи мерос — тарихий-биографик асарлар хисобланади. Ушбу асарлар «Қиёсий ҳаётномалар» умумий номи б-н шуҳрат топган. Мазкур асарларда Лисандр ва Сулла, Китон ва Ликулл, Никий ва Красе, Агесилай ва Помпеи, Александр ва Цезарь, Демосфен ва Цицерон сингари машҳур юнон, Рим давлат ва сиёсий арбоблари, сар-кардалари ва нотиқларининг ҳаёт йўллари, хулқ-атвори, турмуш тарзини қиёслаш йўли б-н таржимаи ҳоллари баён қилинган. Бадиий-тарихий аҳамиятга молик П. биографик асарларида Қад. Эрон, Парфия ва Суғдиёна сингари Шарқ мамлакатлари ижтимоий-сиёсий ҳаётига доир маълумотлар ҳам ёритилган. П. илгари сурган инсонпарварлик, маърифатпарварлик ғоялари кейинги даврларда анчагина илғор тафаккур вакилларига маълум даражада ўз таъсирини ўтказган.
Ас: Избранные жизнеописания, т. 2, М., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.