Poçta texnikasi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 373-b. — ziyouz.com
Poçta texnikasi - poçta aloqaspaya asosiy i.ç. operatsiyalari (poçtani qabul qiliş, manzil böyiça egalariga yetkaziş, ajratiş, taşiş va b.) ni bajarişda foydalaniladigan qurilma va transport vositalari. Eng sodda P.t. 1653 i. fransuz Renuar de Villays taklifi b-n yaratilgan poçta yaşigidir. Poçta 19-a. boşlarida otga qöşilgan relsli ekipajlarda, 1830 y. Buyuk Britaniyada Liverpul — Mançester oraliğida t.y. işga tuşişi b-n poçta vagonlarida taşila boşladi. T.y., suv, avtomobil va havo transport larining rivojlanişi poçta alokasining keng suratda ösişiga olib keldi. Şundan söng dunyodagi barça rivojlangan mamlakatlarga tarqaldi. Poçta muassasalarida poçtakassa apparatlari qöllanila boşladi. Ular jönatilgan pullarni qabul qilib oliş va egalariga tölaşni, qiymatli xat, jönatma, te-lefamma va b.ni qabul qilişni huj-jatlaştiriş imkonini beradi. Jönatma, xatlar, banderol, gaz. va jur.larni ajratişni mexanizatsiyalaşda maxsus poçta maşinalaridan foydalaniladi. Yirik poçta uzellarida junatiladigan poçtalarni ajratişda yarim avtomat maşinalardan, içki i.ç.da esa konveyerlardan foydalaniladi.
Jönatmalarni manzil böyiça ajratişda yarim avtomat saralaş maşinalari işlatiladi; maşina taqsimlaş konveyeri, töplagiç va klavişli pultdan iborat. Operator pult orkali mexanik yoki elektron qurilmalariga manzil beradi, ya'ni töplagiçga yuk tuşiriş joyini belgilaydi. Hozir deyarli barça poçta muassasalarida kompyuter xizmatidan foydalaniladi. Jönatmalar aviatsiya, t.y., avtotransport vositalarida taşiladi, telegraf, telefon, internet orqali uzatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОЧТА ТЕХНИКАСИ - почта алоқаспая асосий и.ч. операциялари (почтани қабул қилиш, манзил бўйича эгаларига етказиш, ажратиш, ташиш ва б.) ни бажаришда фойдаланиладиган қурилма ва транспорт воситалари. Энг содда П.т. 1653 и. француз Ренуар де Виллайс таклифи б-н яратилган почта яшигидир. Почта 19-а. бошларида отга қўшилган рельсли экипажларда, 1830 й. Буюк Британияда Ливерпул — Манчестер оралиғида т.й. ишга тушиши б-н почта вагонларида ташила бошлади. Т.й., сув, автомобиль ва ҳаво транспорт ларининг ривожланиши почта алокасининг кенг суратда ўсишига олиб келди. Шундан сўнг дунёдаги барча ривожланган мамлакатларга тарқалди. Почта муассасаларида почтакасса аппаратлари қўлланила бошлади. Улар жўнатилган пулларни қабул қилиб олиш ва эгаларига тўлашни, қийматли хат, жўнатма, те-лефамма ва б.ни қабул қилишни ҳуж-жатлаштириш имконини беради. Жўнатма, хатлар, бандерол, газ. ва жур.ларни ажратишни механизациялашда махсус почта машиналаридан фойдаланилади. Йирик почта узелларида жунатиладиган почталарни ажратишда ярим автомат машиналардан, ички и.ч.да эса конвейерлардан фойдаланилади.
Жўнатмаларни манзил бўйича ажратишда ярим автомат саралаш машиналари ишлатилади; машина тақсимлаш конвейери, тўплагич ва клавишли пультдан иборат. Оператор пульт оркали механик ёки электрон қурилмаларига манзил беради, яъни тўплагичга юк тушириш жойини белгилайди. Ҳозир деярли барча почта муассасаларида компьютер хизматидан фойдаланилади. Жўнатмалар авиация, т.й., автотранспорт воситаларида ташилади, телеграф, телефон, интернет орқали узатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.