Podagra
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 277-b. — ziyouz.com
Podagra (yun. podos — oyoq va agra — qopqon) — organizmda moddalar almaşinuvining buzilişidan kelib çiqadigan kasallik. Bunda suyaklar, böğimlar, toğaylar, paylar, fassiyalar va b.da siydik kislota tuzlari (uratlar) töplanadi. P. ayrim oilalar avlodida yillar davomida kuzatilgani uçun ir-siy kasalliklarga ham kiritişadi. Bundan taşqari, notöğri ovqatlaniş, spirtli içimliklar, göşt va göşt mahsulotlarini köp iste'mol qiliş, kam harakatlaniş natijasida ham yuzaga keladi. Kasallik köproq erkaklarda 40 yoşdan keyin, ayollarda esa nisbatan kamroq uçraydi. Siydik kislota tuzlari oyoq va qöllarning mayda böğimlarida (ularning şakli va funksiyasi buziladi), şuningdek, teri, quloq çiğanoği toğaylari va hatto içki a'zolar (mas, buyrak)da töplanişi mumkin. Oyoqning boş barmoği böğimida ignasimon uratlar töplanişi kasallikning eng xarakterli belgisidir.
P. oğriq xurujlari b-n keçadi. Biror böğimda, xususan, boşmaddoq böğimlarida, birdan sababsiz qattiq oğriq turişi P.ning asosiy belgilaridandir. Oğriq keçasi, odatda, saharga yaqin tu-tadi va bemorning eti uvuşib gavda t-rasi 40° gaça kötariladi, tongga yaqin oğriq bir oz kamayadi, bu hodisa 1—3 kunga çöziladi. Zararlangan börimlar terisi qizarib şişadi, qöl tegizilganda bezillaydi. Oğriq xurujlariga qorinning dam bölişi, içak funksiya-sining buzilişi (qabziyat) ham köşilişi mumkin. Keyin oğriqtöxtaydi. Yana qaytalagunça bir neça kundan tortib 1— 2 yilgaça muddat utişi mumkin. Kasallik kuçayib borsa, xurujlar tez-tez kay-talanib, ular orasidagi muddat qisqara boradi va kasallik surunkali tuye oladi.
P.ning ötkir xurujlari, ayniqsa, surunkali şaklga ötib ketişining oldini oliş uçun öz vaqtida vraçga murojaat qiliş kerak.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОДАГРА (юн. podos — оёқ ва agra — қопқон) — организмда моддалар алмашинувининг бузилишидан келиб чиқадиган касаллик. Бунда суяклар, бўғимлар, тоғайлар, пайлар, фасциялар ва б.да сийдик кислота тузлари (уратлар) тўпланади. П. айрим оилалар авлодида йиллар давомида кузатилгани учун ир-сий касалликларга ҳам киритишади. Бундан ташқари, нотўғри овқатланиш, спиртли ичимликлар, гўшт ва гўшт маҳсулотларини кўп истеъмол қилиш, кам ҳаракатланиш натижасида ҳам юзага келади. Касаллик кўпроқ эркакларда 40 ёшдан кейин, аёлларда эса нисбатан камроқ учрайди. Сийдик кислота тузлари оёқ ва қўлларнинг майда бўғимларида (уларнинг шакли ва функцияси бузилади), шунингдек, тери, қулоқ чиғаноғи тоғайлари ва ҳатто ички аъзолар (мас, буйрак)да тўпланиши мумкин. Оёқнинг бош бармоғи бўғимида игнасимон уратлар тўпланиши касалликнинг энг характерли белгисидир.
П. оғриқ хуружлари б-н кечади. Бирор бўғимда, хусусан, бошмаддоқ бўғимларида, бирдан сабабсиз қаттиқ оғриқ туриши П.нинг асосий белгиларидандир. Оғриқ кечаси, одатда, саҳарга яқин ту-тади ва беморнинг эти увушиб гавда т-раси 40° гача кўтарилади, тонгга яқин оғриқ бир оз камаяди, бу ҳодиса 1—3 кунга чўзилади. Зарарланган бўримлар териси қизариб шишади, қўл тегизилганда безиллайди. Оғриқ хуружларига қориннинг дам бўлиши, ичак функция-сининг бузилиши (қабзият) ҳам кўшилиши мумкин. Кейин оғриқтўхтайди. Яна қайталагунча бир неча кундан тортиб 1— 2 йилгача муддат утиши мумкин. Касаллик кучайиб борса, хуружлар тез-тез кай-таланиб, улар орасидаги муддат қисқара боради ва касаллик сурункали туе олади.
П.нинг ўткир хуружлари, айниқса, сурункали шаклга ўтиб кетишининг олдини олиш учун ўз вақтида врачга мурожаат қилиш керак.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.