Podşipnik
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 278-b. — ziyouz.com
Podşipnik — aylanuvçi val va öqlarning tayançi. Mexanizmning aylanuvçi yoki tebranuvçi kismlari va-ziyatini boşqa qismlarga nisbatan çeklaydi, valdan tuşadigan kuçlarni bevosita qabul qilib, valning ravon va oson aylanişiga imkon beradi. Sirpaniş va dumalaş P.lari bor. Sirpaniş P.larining tayanç sir-ti silindr, konus yoki şar şaklida bölişi, tayanç sirt b-n val böyni quruq (moysiz), yarim quruq yoki suyuq işqalanib (ya'ni moylanib) işlaşi mumkin. Bunday P.larning ajraladigan va ajralmaydigan xillari böladi. Ajraladigan P.da vkladiş, ajralmaydiganida vtulka, odatda, korpusdagi teşikka, tayanç sirt b-n val böyni orasiga örnatiladi. Bular antifriksion materiallar (babbit, tekstolit, rezina, plastmassa va b.) dan tayyorlanadi. Dumalaş P. içki va taşki halqalar, tebraniş jismlari (şarça, rolik) hamda separatordan iborat. Ta'sir kiladigan kuç yönalişiga qarab, radial, radialtirak P.lar böladi.
Tebraniş jismlari va halqalarning iş sirtlari şakliga qarab, şarçali, rolikli, şarçali-sferik, silindr, qisqa va uzun rolikli, konus rolikli, sferik-konus rolikli, ignali xillarga; tebraniş jismlarining qatorlar soniga qarab, bir, ikki va köp qatorli va b. xillarga bölinadi. Dumalaş P. yuqori sifatli pölatdan tayyorlanadi. Moylaniş usuliga qarab, öz-özidan va majburiy moylanadigan P.lar böladi. P. maşinasozlik, kemasozlik, samolyotsozlik va b. sohalarda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОДШИПНИК — айланувчи вал ва ўқларнинг таянчи. Механизмнинг айланувчи ёки тебранувчи кисмлари ва-зиятини бошқа қисмларга нисбатан чеклайди, валдан тушадиган кучларни бевосита қабул қилиб, валнинг равон ва осон айланишига имкон беради. Сирпаниш ва думалаш П.лари бор. Сирпаниш П.ларининг таянч сир-ти цилиндр, конус ёки шар шаклида бўлиши, таянч сирт б-н вал бўйни қуруқ (мойсиз), ярим қуруқ ёки суюқ ишқаланиб (яъни мойланиб) ишлаши мумкин. Бундай П.ларнинг ажраладиган ва ажралмайдиган хиллари бўлади. Ажраладиган П.да вкладиш, ажралмайдиганида втулка, одатда, корпусдаги тешикка, таянч сирт б-н вал бўйни орасига ўрнатилади. Булар антифрикцион материаллар (баббит, текстолит, резина, пластмасса ва б.) дан тайёрланади. Думалаш П. ички ва ташки ҳалқалар, тебраниш жисмлари (шарча, ролик) ҳамда сепаратордан иборат. Таъсир киладиган куч йўналишига қараб, радиал, радиалтирак П.лар бўлади.
Тебраниш жисмлари ва ҳалқаларнинг иш сиртлари шаклига қараб, шарчали, роликли, шарчали-сферик, цилиндр, қисқа ва узун роликли, конус роликли, сферик-конус роликли, игнали хилларга; тебраниш жисмларининг қаторлар сонига қараб, бир, икки ва кўп қаторли ва б. хилларга бўлинади. Думалаш П. юқори сифатли пўлатдан тайёрланади. Мойланиш усулига қараб, ўз-ўзидан ва мажбурий мойланадиган П.лар бўлади. П. машинасозлик, кемасозлик, самолётсозлик ва б. соҳаларда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.