Pogonoforalar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 276-b. — ziyouz.com
Pogonoforalar (Pogonophora) — umurtqasiz hayvonlar tipi. Dastlab 1914 y.da topilgan. Şakli ipsimon, uzunligi bir neça sm dan 1,5 m gaça, xitin nay içida joylaşgan. Gavda böşliği selom, içagi bölmaydi. Asosan, gavda böşliğida uçraydigan ol-tingugurt bakteriyalari sintezlaydigan organik moddalar hisobidan oziqlanadi. Ayiriş organlari — selomoduktlar 1 ta segmenti böşliğiga oçiladi. Paypaslagiçlari orqali na-fas oladi. Qon aylaniş sistemasi yopiq, yuragi qorin tomonda. Nerv sistemasi nerv tugunlari töplami — miyadan va qorin terisi epiteliysida joylaşgan böylama nerv stvolidan iborat. Ayrim jinsli. Tuxumdan 2 ta kiprik belboğli va içakli liçinka çiqadi, keyinçalik içak sörilib ketadi. 2 sinf: frenulyatlar, ya'ni suvliklilar (150 tur) va afrenulyatlar, ya'ni suvsizlilar (2 tur) sinflariga ajratiladi. Dengiz tubida, odatda, 3 dan 10 km gaça çuqurlikda ötroq yaşaydi. Tuzilişi birlamçi hamda ikkilamçi oğizlilarga öxşab ketadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОГОНОФОРАЛАР (Pogonophora) — умуртқасиз ҳайвонлар типи. Дастлаб 1914 й.да топилган. Шакли ипсимон, узунлиги бир неча см дан 1,5 м гача, хитин най ичида жойлашган. Гавда бўшлиғи целом, ичаги бўлмайди. Асосан, гавда бўшлиғида учрайдиган ол-тингугурт бактериялари синтезлайдиган органик моддалар ҳисобидан озиқланади. Айириш органлари — целомодуктлар 1 та сегменти бўшлиғига очилади. Пайпаслагичлари орқали на-фас олади. Қон айланиш системаси ёпиқ, юраги қорин томонда. Нерв системаси нерв тугунлари тўплами — миядан ва қорин териси эпителийсида жойлашган бўйлама нерв стволидан иборат. Айрим жинсли. Тухумдан 2 та киприк белбоғли ва ичакли личинка чиқади, кейинчалик ичак сўрилиб кетади. 2 синф: френулятлар, яъни сувликлилар (150 тур) ва афренулятлар, яъни сувсизлилар (2 тур) синфларига ажратилади. Денгиз тубида, одатда, 3 дан 10 км гача чуқурликда ўтроқ яшайди. Тузилиши бирламчи ҳамда иккиламчи оғизлиларга ўхшаб кетади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.