Pol Adriyen Moris Dirak
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 295-b. — ziyouz.com
Dirak Pol Adriyen Moris DIRAK (Dirac) Pol Adriyen Moris (1902.8.8, Bristol — 1984) — ingliz nazariyotçi fizigi, kvant mexanika asosçilaridan biri. London Qirollik jamiyati a'zosi (1930 y.dan). Bristol (1921) va Kembrij (1926) un-tlarini tamomlagan. Kvant elektrodinamika va gravita-siyaning kvant nazariyasiga asos solgan. Ilmiy işlari kvant mexanika va kvant elektrodinamikaga, maydon va elementar zarralar nazariyasiga, gravitatsiya nazariyasiga doyr. Kvant statistika {Fermi—Dirak statistikasi)ni işlab çiqqan; ikkilamçi kvantlaş usulini taklif qilib, kvant nazariyasi prinsiplarini birinçi bölib elektromagnit maydon uçun tatbiq etgan (1927), kvant maydonning birinçi modelini topgan; elektronning kvant mexanika nazariyasini nisbiylik nazariyasip moslab işlab çiqqan (1928), bu nazariyaga asosan pozitron topilgan; tabiatda antimoddaning mavjudligi gipotezasini bayon qilgan (1933); 1962 y.da meon nazariyasini işlab çiqqan (unda meon elektronning tebraniş holati sifatida ifodalanadi). Nobel mukofoti laureati (1933, E. Şryodinger b-n hamkorlikda).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ДИРАК (Dirac) Поль Адриен Морис (1902.8.8, Бристоль — 1984) — инглиз назариётчи физиги, квант механика асосчиларидан бири. Лондон Қироллик жамияти аъзоси (1930 й.дан). Бристоль (1921) ва Кембриж (1926) ун-тларини тамомлаган. Квант электродинамика ва гравита-циянинг квант назариясига асос солган. Илмий ишлари квант механика ва квант электродинамикага, майдон ва элементар зарралар назариясига, гравитация назариясига дойр. Квант статистика {Ферми—Дирак статистикаси)ни ишлаб чиққан; иккиламчи квантлаш усулини таклиф қилиб, квант назарияси принципларини биринчи бўлиб электромагнит майдон учун татбиқ этган (1927), квант майдоннинг биринчи моделини топган; электроннинг квант механика назариясини нисбийлик назариясип мослаб ишлаб чиққан (1928), бу назарияга асосан позитрон топилган; табиатда антимодданинг мавжудлиги гипотезасини баён қилган (1933); 1962 й.да меон назариясини ишлаб чиққан (унда меон электроннинг тебраниш ҳолати сифатида ифодаланади). Нобель мукофоти лауреати (1933, Э. Шрёдингер б-н ҳамкорликда).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.