Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Poliefirlar

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 323-b. — ziyouz.com

    Poliefirlar — geterozanjirli yukrri molekulyar birikmalar. Oddiy va murakkab P.ga bölinadi. Oddiy P. — asosiy zanjirida oddiy efir boglarini tutgan makromolekulalar. Turli kislotali agentlar, spirtlar, al-degidlar, izotsianatlar va b. b-n reak-siyaga kirişadi. Yuqori t-rada destruk-siyalanadi. Oddiy P. alkilenlarning beqaror oksidlarini yoki aldegidlarni polimerlab, kup atomli spirtlarni suvsizlantirib, aldegidlar b-n 2 atomli spirtlarni reaksiyaga kiritib va b. usullar yordamida hosil qilinadi. Oddiy P.ga mansub polioksimetilen, penton, epoksid smolalar muhim ahamiyatga ega. Ular konstruksion materiallar, napda hosil qiluvçi moddalar, emulgatorlar, dielektriklar va boşqalar i.ç.da qöllanadi. Murakkab P.—umumiy formulasi [—ORO OR'CO—]pbölgan polimerlar, bu yerda R va R' — 2 valentli radikallar. Nuklein kislotalar, dammar, şellak, akaroid, kahrabo kabi tabiiy birikmalar ham murakkab P.dir. Murakkab P. murakkab efir boğlarini hosil qilişga moyil birikmalarni polikondensatlaş, siklik efirlarni gidrolitik polimerlaş va töyinmagan efirlarni radikal mexanizm böyiça polimerlaş usullari b-n olinadi. Eng muhim sintetik murakkab P.ga alkid smolalar, polieti-lentereftalat, poliakrilatlar, poli-karbonatlar, töyinmagan P. vab. kiradi. P. sanoatning turli sohalarida keng qöllanadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ПОЛИЭФИРЛАР — гетерозанжирли юкрри молекуляр бирикмалар. Оддий ва мураккаб П.га бўлинади. Оддий П. — асосий занжирида оддий эфир богларини тутган макромолекулалар. Турли кислотали агентлар, спиртлар, аль-дегидлар, изоцианатлар ва б. б-н реак-цияга киришади. Юқори т-рада деструк-цияланади. Оддий П. алкиленларнинг беқарор оксидларини ёки альдегидларни полимерлаб, куп атомли спиртларни сувсизлантириб, альдегидлар б-н 2 атомли спиртларни реакцияга киритиб ва б. усуллар ёрдамида ҳосил қилинади. Оддий П.га мансуб полиоксиметилен, пентон, эпоксид смолалар муҳим аҳамиятга эга. Улар конструкцион материаллар, napda ҳосил қилувчи моддалар, эмульгаторлар, диэлектриклар ва бошқалар и.ч.да қўлланади. Мураккаб П.—умумий формуласи [—ORO OR’CO—]пбўлган полимерлар, бу ерда R ва R’ — 2 валентли радикаллар. Нуклеин кислоталар, даммар, шеллак, акароид, каҳрабо каби табиий бирикмалар ҳам мураккаб П.дир. Мураккаб П. мураккаб эфир боғларини ҳосил қилишга мойил бирикмаларни поликонденсатлаш, циклик эфирларни гидролитик полимерлаш ва тўйинмаган эфирларни радикал механизм бўйича полимерлаш усуллари б-н олинади. Энг муҳим синтетик мураккаб П.га алкид смолалар, полиэти-лентерефталат, полиакрилатлар, поли-карбонатлар, тўйинмаган П. ваб. киради. П. саноатнинг турли соҳаларида кенг қўлланади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.