Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Polikarbonatlar

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 307–308-b. — ziyouz.com

    Polikarbonatlar - karbonat kislota va digidroksibirikmalarning murakkab poliefirlari. Umumiy formulasi [—ORO—S (O)—]p, bu yerda R — aromatik yoki alifatik qoldiq. Bulardan eng muhim sanoat ahamiyatiga ega bölganlari aromatik P. (makrolen, leksan, yupilon, penlayt, sinvet, polikarbonat); 2,2- bis-(4gidroksife-nil) propan (bisfenol A) va bisfenol A b-n uning örinbosarlari 3,3', 5,5' — tetrabrom yoki 3,3', 5,5' — tet-rametilbisfenol A asosidagi aralaş P. Bisfenol A (gomopolikarbonat) asosidagi P. — amorf rangeiz poli-merlar; mol. m. (20—120)- 103, şaffof. Undan tayyorlanadigan 3 mm qalinlikdagi plastinka 88% yoruğlikni ötkaza-di, dekstruksiyalaniş t-rasi 310—320°. P. fizik-mexanik xossalari mol. m. kattaligiga boğliq. Mol. m. 20 mingdan kiçik bölgan P. mört, mustahkamligi past, mol. m. 25 mingdan yukrri bölgan P. esa mexanik mustaxkamligi va elas-tikligi yuqori biologik inert polimerlar. Ulardan tayyorlangan buyumlarni — 100 dan 135° gaça bölgan haroratlarda işlatiş mumkin. Sanoatda P. 3 xil usul b-n olinadi: 1) difenilkar-bonatni bisfenol A b-n vakuumda asoslar (mas, natriy metilat) iştirokida 150—300° da qayta eterifikatsiyalaş; 2) bisfenol A ni eritmada piridin iştirokida 25° da fosgenlaş; 3) bisfenol A ni fosgen b-n suvli işqoriy muhitda va organik erituvçida* mas, metilenxlorid yoki tarkibida xlor bölgan erituvçilar iştirokida fazalararo polikondensatsiyalaş.

    P. avtomobilsozlikda, elektron va elektrotexnika sanoatida, maişiy va tibbiyot texnikasida, asbobsozlik va samolyotsozlikda, qurilişda konstruksion material sifatida işlatiladi. P.dan tayyorlangan oynalar qurilişda, issiqxonalarda, köp qavatli mustahkam şişa materiallar — trip-lekslar i.ç.da qöllanadi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ПОЛИКАРБОНАТЛАР - карбонат кислота ва дигидроксибирикмаларнинг мураккаб полиэфирлари. Умумий формуласи [—ORO—С (О)—]п, бу ерда R — ароматик ёки алифатик қолдиқ. Булардан энг муҳим саноат аҳамиятига эга бўлганлари ароматик П. (макролен, лексан, юпилон, пенлайт, синвет, поликарбонат); 2,2- бис-(4гидроксифе-нил) пропан (бисфенол А) ва бисфенол А б-н унинг ўринбосарлари 3,3’, 5,5’ — тетрабром ёки 3,3’, 5,5’ — тет-раметилбисфенол А асосидаги аралаш П. Бисфенол А (гомополикарбонат) асосидаги П. — аморф рангеиз поли-мерлар; мол. м. (20—120)- 103, шаффоф. Ундан тайёрланадиган 3 мм қалинликдаги пластинка 88% ёруғликни ўтказа-ди, декструкцияланиш т-раси 310—320°. П. физик-механик хоссалари мол. м. катталигига боғлиқ. Мол. м. 20 мингдан кичик бўлган П. мўрт, мустаҳкамлиги паст, мол. м. 25 мингдан юкрри бўлган П. эса механик мустахкамлиги ва элас-тиклиги юқори биологик инерт полимерлар. Улардан тайёрланган буюмларни — 100 дан 135° гача бўлган ҳароратларда ишлатиш мумкин. Саноатда П. 3 хил усул б-н олинади: 1) дифенилкар-бонатни бисфенол А б-н вакуумда асослар (мас, натрий метилат) иштирокида 150—300° да қайта этерификациялаш; 2) бисфенол А ни эритмада пиридин иштирокида 25° да фосгенлаш; 3) бисфенол А ни фосген б-н сувли ишқорий муҳитда ва органик эритувчида* мас, метиленхлорид ёки таркибида хлор бўлган эритувчилар иштирокида фазалараро поликонденсациялаш.

    П. автомобилсозликда, электрон ва электротехника саноатида, маиший ва тиббиёт техникасида, асбобсозлик ва самолётсозликда, қурилишда конструкцион материал сифатида ишлатилади. П.дан тайёрланган ойналар қурилишда, иссиқхоналарда, кўп қаватли мустаҳкам шиша материаллар — трип-лекслар и.ч.да қўлланади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.