Polikristallar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 309-b. — ziyouz.com
Polikristallar - tartibsiz joylaşgan va bir-biriga kirişib ketgan köp sonli mayda kristallardan taşkil topgan qattiq jismlar. Tabi-atda uçraydigan va sintez usuli b-n olinadigan köpgina materiallar (toğ jinslari, metallar, krtişmalar va h.k.) P. hisoblanadi. P. xossalari uni taşkil qilgan kristall zarraçalarining xossalari va ölçamlariga (1 — 2-10~6 mkm dan bir neça mm gaça), ularning oriyentatsiyasi va çegaralarining tuzilişiga boğliq. Agar kristall zar-ralari tartibsiz oriyentatsiyalangan va ularning ölçami P. ölçamidan kiçik bölsa, P.da monokristallarga xos anizotropiya xususiyati vujudga kelmaydi. Agar kristall zarraçalari ma'lum da-rajada kristallografik oriyentatsiyalangan bölsa, P. teksturlangan hisoblanadi va u anizotropiya xususiyatiga ega böladi. Kristall zarraçalari çegaralarining qöşilib ketişi P. ning fizik, ayniksa, mexanik xossalariga ta'sir qiladi; çegaralarda ötkazuvçan elektronlarning soçilişi, disloka-siyalarnçnt susayişi va h.k. kuzatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОЛИКРИСТАЛЛАР - тартибсиз жойлашган ва бир-бирига киришиб кетган кўп сонли майда кристаллардан ташкил топган қаттиқ жисмлар. Таби-атда учрайдиган ва синтез усули б-н олинадиган кўпгина материаллар (тоғ жинслари, металлар, кртишмалар ва ҳ.к.) П. ҳисобланади. П. хоссалари уни ташкил қилган кристалл заррачаларининг хоссалари ва ўлчамларига (1 — 2-10~6 мкм дан бир неча мм гача), уларнинг ориентацияси ва чегараларининг тузилишига боғлиқ. Агар кристалл зар-ралари тартибсиз ориентацияланган ва уларнинг ўлчами П. ўлчамидан кичик бўлса, П.да монокристалларга хос анизотропия хусусияти вужудга келмайди. Агар кристалл заррачалари маълум да-ражада кристаллографик ориентацияланган бўлса, П. текстурланган ҳисобланади ва у анизотропия хусусиятига эга бўлади. Кристалл заррачалари чегараларининг қўшилиб кетиши П. нинг физик, айникса, механик хоссаларига таъсир қилади; чегараларда ўтказувчан электронларнинг сочилиши, дислока-цияларнчнт сусайиши ва ҳ.к. кузатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.