Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti
Manba: ÖzME, Qöşimça (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 62–63-b. — ziyouz.com
Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti POLIMERLAR KIMYOSI VA FIZIKASI INSTITUTI, Özbekiston FA Polmmerlar kimyosi v a fizikasi ipstituti — i.t. muassasasi. 1981 y.da Özbekiston FA tarkibidagi polimerlar kimyosi bölimi (1979) negizida taşkil etilgan. In-tping asosiy fundamental ilmiy yönalişi talab etiladigan xossalarga ega bölgan polimsrlar va kompozitsion polimer materiallarning yangi turlarini sintez qilişning nazariy asoslarini işlab çiqiş, ularni qayta işlaş va i.ç. texnologiyasini taşkil etişdan iborat. In-tda olib borilgan i.t.lar natijasida q.x. va tibbiyot uçun zarur bio-logik faol polimerlar sintezi yölga qöyildi, ösişni boşqaruvçi, bakteritsid, fungitsid va immunomodullaş xususiyatiga ega bölgan polimer tizimlarining yangi turlarini sintez qilişga sinergetik yondoşiş joriy etildi, kimyoviy modullaş usuli bilan farmatsev-tikada keng qöllanişi mumkin bölgan ekologik toza polisaxaridlar sintezi har taraflama örganildi. Paxta momiğidan turli maqsadlarga möljallangan paxta sellyulozasi olindi, uni karboksime-tillaş, atsezillaş mumkinligi aniqlandi, kukun va monokristall holatdagi sellyuloza oliş texnologiyalari işlab çiqildi va ular asosida dori-darmonlar, tibbiyot uçun zarur mahsulotlar olindi. Ösimliklarning kimyoviy himoya vositalari sifatida suvda eruvçan, kam zararli polimer dorivor şak-li, biologik faol komponentlar sama-radorligini oşiruvçi, paxta, şoli, qand lavlagi, makkajöxori va buğdoy uruğlarini kapsulalaşning ekologik xavfsiz texnologiyalari işlab çiqildi. Ösimliklarni kimyoviy himoyalaşga yönaltirilgan, fungitsid va ösişni boşqaruvçi hamda q.x. mahsulotlari uru-ğini kapsulalaş vositasi — «Özxitan», fungitsid xossali oksadeksil kimyoviy vositaning uruğlik çigitni kapsulalaşda qöllanadigan polimer şakli — «Po-lisand», qayta işlaşga yaroqli «Paxta sellyuloza»si qoğozi «Novilon», «Kago-sel», «Nitroglitserin», «Limonli pek-tin», «Mikrotsel» kabi dorivor moddalar olindi va amaliyotga tavsiya etildi. Polimerlar kimyosi va fizikasining istiqbolli kelajagi — nanopolimerlarning yangi turlarini sintez qiliş, polimer tizimlarida nanostrukturalarning şakllaniş mexanizmlarini tek-şiriş, ularni barqarorlaştiriş borasida izlanişlar olib borilmoqda.
In-tda 8 ta lab. bölib, ularda 120 dan ortiq xodim işlaydi, şulardan Özbekiston FA I akad. (S.Ş. Raşido-va), 8 fan doktori, 24 fan nomzodi faoliyat körsatadi (2005).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОЛИМЕРЛАР КИМЁСИ ВА ФИЗИКАСИ ИНСТИТУТИ, Ўзбекистон ФА Полммерлар кимёси в а физикаси ипститути — и.т. муассасаси. 1981 й.да Ўзбекистон ФА таркибидаги полимерлар кимёси бўлими (1979) негизида ташкил этилган. Ин-тпинг асосий фундаментал илмий йўналиши талаб этиладиган хоссаларга эга бўлган полимсрлар ва композицион полимер материалларнинг янги турларини синтез қилишнинг назарий асосларини ишлаб чиқиш, уларни қайта ишлаш ва и.ч. технологиясини ташкил этишдан иборат. Ин-тда олиб борилган и.т.лар натижасида қ.х. ва тиббиёт учун зарур био-логик фаол полимерлар синтези йўлга қўйилди, ўсишни бошқарувчи, бактерицид, фунгицид ва иммуномодуллаш хусусиятига эга бўлган полимер тизимларининг янги турларини синтез қилишга синергетик ёндошиш жорий этилди, кимёвий модуллаш усули билан фармацев-тикада кенг қўлланиши мумкин бўлган экологик тоза полисахаридлар синтези ҳар тарафлама ўрганилди. Пахта момиғидан турли мақсадларга мўлжалланган пахта целлюлозаси олинди, уни карбоксиме-тиллаш, ацезиллаш мумкинлиги аниқланди, кукун ва монокристалл ҳолатдаги целлюлоза олиш технологиялари ишлаб чиқилди ва улар асосида дори-дармонлар, тиббиёт учун зарур маҳсулотлар олинди. Ўсимликларнинг кимёвий ҳимоя воситалари сифатида сувда эрувчан, кам зарарли полимер доривор шак-ли, биологик фаол компонентлар сама-радорлигини оширувчи, пахта, шоли, қанд лавлаги, маккажўхори ва буғдой уруғларини капсулалашнинг экологик хавфсиз технологиялари ишлаб чиқилди. Ўсимликларни кимёвий ҳимоялашга йўналтирилган, фунгицид ва ўсишни бошқарувчи ҳамда қ.х. маҳсулотлари уру-ғини капсулалаш воситаси — «Ўзхитан», фунгицид хоссали оксадексил кимёвий воситанинг уруғлик чигитни капсулалашда қўлланадиган полимер шакли — «По-лисанд», қайта ишлашга яроқли «Пахта целлюлоза»си қоғози «Новилон», «Каго-цел», «Нитроглицерин», «Лимонли пек-тин», «Микроцел» каби доривор моддалар олинди ва амалиётга тавсия этилди. Полимерлар кимёси ва физикасининг истиқболли келажаги — нанополимерларнинг янги турларини синтез қилиш, полимер тизимларида наноструктураларнинг шаклланиш механизмларини тек-шириш, уларни барқарорлаштириш борасида изланишлар олиб борилмоқда.
Ин-тда 8 та лаб. бўлиб, уларда 120 дан ортиқ ходим ишлайди, шулардан Ўзбекистон ФА I акад. (С.Ш. Рашидо-ва), 8 фан доктори, 24 фан номзоди фаолият кўрсатади (2005).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.