Polimonodiya

Manba: ÖzME, Qöşimça (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 63-b. — ziyouz.com

Polimonodiya (poli... va monodiya) — musiqiy-ijodiy tamoyil, monodik bayonning polifoniya unsurlari yordamida boyitişga asoslanadi. Özbek an'anaviy musiqada 20-a. örtalaridan bastakorlikning taraqqiyoti, xususan, uslubiy qamrovlari kengayişi jarayonida şakllangan. Dastlab uning alomatlari F.Sodiqov (özbek sozlari ansambli uçun «Özbekça vals»), M.Mirzayev (qaşqar rubobi va ansambl uçun «Dildor 1—2», «Yangi Tanavor» va b.), N.Hasanov va K.Jabborov (ikkalasining ommabop kuy va qöşiqlari)lar ijodida namoyon böldi. Ksyinçalik N.Qulabdullayev (ğijjak va rubob uçun «Öylamang» va b. çolğu asarlar), ayniqsa, A.Ismoilov (ğijjak va ansambl uçun «Holim sörma», «Uçra-şuv»; ğijjak, qonun va nay uçun «Favvora», «Töyona» va b.), Ö.Rasulov (ğij-jak va ansambl uçun «Hayol», «Seni es-lab» va b.)lar P. imkoniyatlarini teran ifoda vositasi darajasiga kötarişgan.

Özbek (şuningdek, ozarbayjon, turk, tojik) an'anaviy ijroçiligida sozanda va xonanda (T.Qodirov — «Doğman», «Tanavor», K.Rahimov — «Nargiz»)lar ham P. unsurlaridan unumli foydalanişgan.

Töxtasin Ğafurbekov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ПОЛИМОНОДИЯ (поли... ва монодия) — мусиқий-ижодий тамойил, монодик баённинг полифония унсурлари ёрдамида бойитишга асосланади. Ўзбек анъанавий мусиқада 20-а. ўрталаридан бастакорликнинг тараққиёти, хусусан, услубий қамровлари кенгайиши жараёнида шаклланган. Дастлаб унинг аломатлари Ф.Содиқов (ўзбек созлари ансамбли учун «Ўзбекча вальс»), М.Мирзаев (қашқар рубоби ва ансамбль учун «Дилдор 1—2», «Янги Танавор» ва б.), Н.Ҳасанов ва К.Жабборов (иккаласининг оммабоп куй ва қўшиқлари)лар ижодида намоён бўлди. Ксйинчалик Н.Қулабдуллаев (ғижжак ва рубоб учун «Ўйламанг» ва б. чолғу асарлар), айниқса, А.Исмоилов (ғижжак ва ансамбль учун «Ҳолим сўрма», «Учра-шув»; ғижжак, қонун ва най учун «Фаввора», «Тўёна» ва б.), Ў.Расулов (ғиж-жак ва ансамбль учун «Ҳаёл», «Сени эс-лаб» ва б.)лар П. имкониятларини теран ифода воситаси даражасига кўтаришган.

Ўзбек (шунингдек, озарбайжон, турк, тожик) анъанавий ижрочилигида созанда ва хонанда (Т.Қодиров — «Доғман», «Танавор», К.Раҳимов — «Наргиз»)лар ҳам П. унсурларидан унумли фойдаланишган.

Тўхтасин Ғафурбеков.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.