Polineziya kiçik oblasti
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 315-b. — ziyouz.com
Polineziya kiçik oblasti -Avstraliya quruqlik zoogeografik oblastining kiçik oblasti. P.k.o.ga Yangi Zelandiya kiçik oblastitsan şim. da joylaşgan Tinç okean o.lari va arxipelaglari (Gavayi o.dan taşqari) kiradi. P.k.o. faunasida barça o. fau-nasiga öxşab endemik turlar köp, sut emizuvçilar kam. Quruqlikda sut emi-zuvçilardan qölqanotlilar (şomşapalaklar, uzunqanotlilar, katta qanotlilar) hamda odamlar b-n birga kelib qolgan mayda kemiruvçilar uçraydi. Kuşlar nisbatan xilma-xil, ayniqsa, kaptarlar va suvda suzuvçi quşlar (albatroslar, baliqçi quşlar va b.) kup. Bu yerda katta oyokli tovuklar, tötilar, kakkular, asalxörlar, boyquşlar, qaldirğoçlar, salangalar, moşaklar, loçinlar ham tarqalgan. Sudralib yuruvçilar, asosan, daraxtlar tanasida suzib kelib qolgan. Ulardan gekkonlar va ssinklar, sohil yaqinida dengiz ilonlari köpçilikni taşkil etadi. Çuçuk suv baliklaridan utkinçi formalar (mas, ilonbaliq) keng tarqalgan. P.k.o. faunasidan quruqlikda yaşab, dengizda köpayadigan palma öğrisi qisqiçbaqasi köp uçraydi. P.k.o.ning ğarbiy qismi (Melaneziya orollari guruhi) faunasi şarqiy qismiga nisbatan xilma-xil. Mac, Taiti va Markiz o.da quşlar, sudralib yuruvçilar bor, lekin qölqanotlilar yöq. Pasxa o. faunasi yana ham kam sonli bulib, suv quşlari va odam b-n kelib qolgan bir neça tur haşarotlar, urgimçaklar va mollyuskalardan iborat. Melaneziya faunasining xilma-xilligini ular bir vaktlar katta quruklik b-n boğlanganligidan deyiş mumkin. Köpçilik hayvonlar (eçki, muşuk, çuçqa, quyon) Yevropa va Şim. Amerikadan odam b-n birga kelib qolgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОЛИНЕЗИЯ КИЧИК ОБЛАСТИ -Австралия қуруқлик зоогеографик областининг кичик области. П.к.о.га Янги Зеландия кичик областицан шим. да жойлашган Тинч океан о.лари ва архипелаглари (Гавайи о.дан ташқари) киради. П.к.о. фаунасида барча о. фау-насига ўхшаб эндемик турлар кўп, сут эмизувчилар кам. Қуруқликда сут эми-зувчилардан қўлқанотлилар (шомшапалаклар, узунқанотлилар, катта қанотлилар) ҳамда одамлар б-н бирга келиб қолган майда кемирувчилар учрайди. Кушлар нисбатан хилма-хил, айниқса, каптарлар ва сувда сузувчи қушлар (альбатрослар, балиқчи қушлар ва б.) куп. Бу ерда катта оёкли товуклар, тўтилар, каккулар, асалхўрлар, бойқушлар, қалдирғочлар, салангалар, мошаклар, лочинлар ҳам тарқалган. Судралиб юрувчилар, асосан, дарахтлар танасида сузиб келиб қолган. Улардан гекконлар ва сцинклар, соҳил яқинида денгиз илонлари кўпчиликни ташкил этади. Чучук сув баликларидан уткинчи формалар (мас, илонбалиқ) кенг тарқалган. П.к.о. фаунасидан қуруқликда яшаб, денгизда кўпаядиган пальма ўғриси қисқичбақаси кўп учрайди. П.к.о.нинг ғарбий қисми (Меланезия ороллари гуруҳи) фаунаси шарқий қисмига нисбатан хилма-хил. Mac, Таити ва Маркиз о.да қушлар, судралиб юрувчилар бор, лекин қўлқанотлилар йўқ. Пасха о. фаунаси яна ҳам кам сонли булиб, сув қушлари ва одам б-н келиб қолган бир неча тур ҳашаротлар, ургимчаклар ва моллюскалардан иборат. Меланезия фаунасининг хилма-хиллигини улар бир вактлар катта қуруклик б-н боғланганлигидан дейиш мумкин. Кўпчилик ҳайвонлар (эчки, мушук, чучқа, қуён) Европа ва Шим. Америкадан одам б-н бирга келиб қолган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.