Poliz qönğizi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 307-b. — ziyouz.com
Poliz qönğizi POLIZ QÖNĞIZI, poliz xon-qizi (Epilachna chrysomelina) — xon-qizi oilasiga mansub zararkunanda. Asosan, poliz ekinlarini zararlaydi. Osiyo, Afrika, Yevropaning jan.da tarqalgan. Örta Osiyo, Qozoğiston va Kavkazda ham uçraydi. Qönğizi 7—8 mm kattalikda. Tanasining past tomoni yassi, usti qabariq, rangi qizil-qönğir. Qanoti ustida 6 tadan kora doği bor. Urğoçi qönğizi poliz ösimligi bargining pastki tomoniga 50 tagaça tuxumini ğuj qilib qöyadi. Tuxumlaridan 3—4 kunda liçinkalar çiqadi. Liçinkasi ri vojlaniş davrida 3 marta pust taşlaydi. Liçinka pust taşlaganidan 8—10 kundan söng ğumbakka aylanadi. Ğumbakning rivojlanişi 1 — 1,5 haftadavom etadi. Qönğizva liçinkalar barg etini yeb, uning tomirlarinigina qoldiradi. Hosil pişgan davrda mevasini yeb, öyib taşlaydi. P.q. özi oziqlanadigan dala yoki uning yaqinidagi xazonlar va ösimlik qol-diklari orasida qişlaydi.
Kuraş çoralari: daladagi ösimlik qoldiqlari öz vaqtida yiğiş-tirib, çuqur şudgorlaş. P.q. soni köpayib, hosilga jiddiy zarar yetkazganda karbofos (0,4—1,0 l/ga), fufanon (0,4—1,0 l/ ga), siperkil (0,06 l/ga) va b. insektitsidlar purkagiç apparatlarda purkaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОЛИЗ ҚЎНҒИЗИ, полиз хон-қизи (Epilachna chrysomelina) — хон-қизи оиласига мансуб зараркунанда. Асосан, полиз экинларини зарарлайди. Осиё, Африка, Европанинг жан.да тарқалган. Ўрта Осиё, Қозоғистон ва Кавказда ҳам учрайди. Қўнғизи 7—8 мм катталикда. Танасининг паст томони ясси, усти қабариқ, ранги қизил-қўнғир. Қаноти устида 6 тадан кора доғи бор. Урғочи қўнғизи полиз ўсимлиги баргининг пастки томонига 50 тагача тухумини ғуж қилиб қўяди. Тухумларидан 3—4 кунда личинкалар чиқади. Личинкаси ри вожланиш даврида 3 марта пуст ташлайди. Личинка пуст ташлаганидан 8—10 кундан сўнг ғумбакка айланади. Ғумбакнинг ривожланиши 1 — 1,5 ҳафтадавом этади. Қўнғизва личинкалар барг этини еб, унинг томирларинигина қолдиради. Ҳосил пишган даврда мевасини еб, ўйиб ташлайди. П.қ. ўзи озиқланадиган дала ёки унинг яқинидаги хазонлар ва ўсимлик қол-диклари орасида қишлайди.
Кураш чоралари: даладаги ўсимлик қолдиқлари ўз вақтида йиғиш-тириб, чуқур шудгорлаш. П.қ. сони кўпайиб, ҳосилга жиддий зарар етказганда карбофос (0,4—1,0 л/га), фуфанон (0,4—1,0 л/ га), циперкил (0,06 л/га) ва б. инсектицидлар пуркагич аппаратларда пуркалади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.