Pomir-Farğona kompleks ekspeditsiyasi
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 340-b. — ziyouz.com
Pomir-Farğona kompleks ekspeditsiyasi - sobiq SSSR FA tomonidan taşkil etilib, 1950—52 y.lari faoliyat körsatgan. A.N.Bernştam rahbarligida tuzilgan bu ekspeditsiya öz oldiga Örta Osiyo arxeologiyasi va etnografiyasini örganişni asosiy vazifa qilib olgan. Ekspeditsiya a'zolari qadimdan yaşab ötgan ötroq dehqonçilik va çorvaçilik b-n şuğullangan aholi madaniyati, tarixiga doyr muhim kaşfiyotlar qildilar. Jumladan, qad. Örta Osiyo ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotida 2 xöjalik yuritiş usuli (dehqonçilik va çorvaçilik) bölganini arxeologik faktlar b-n isbotladilar. Ayrim köçmançi xalqlar qad. tarixini örganiş aynan şu ekspeditsiya a'zolari tomonidan boşlangan. Bu ekspeditsiya davriy jihatdan ham, hududiy tomondan ham keng qamrovli iş olib bordi, jumladan, Tyanşan, Pomir, Olay, Farğona kabi yirik geografik nuqtalarda ilk bor arxeologik va etnografik tadqiqotlar ötkazdi. Ayniqsa, qad. Farğona tari-xida ma'lum bölmagan jez va ilk te-mir davri (mil. av. 2-ming yillikning oxirgi çoragi — 1-ming yillikning 1yarmi) arxeologik yodgorliklarining oçilişi muhimdir. Bularga Çuyet ş. yaqinidagi Buonamozor, Andijon viloyati, Jalolquduq tumanidagi Dalvarzin, Andijon viloyati Izboskan tumanidagi Eylaton (mil. av. 6—3-a.lar), Marhamat ş. yaqinidagi Ming-tepa (mil. av. 4 — mil. 3—4-a.lar) kabi arxeologik yodgorliklar kiradi. Bu yodgorliklar Örta Osiyo tarixida mu-him ahamiyatga ega.
Ad.: BernştamA. N., Istoriko-arxeologiçeskiye oçerki Sentralnogo Tyan-Şanya i Pamiroalaya, vip. 26, M.—L., 1952.
Boqijon Matboboyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОМИР-ФАРҒОНА КОМПЛЕКС ЭКСПЕДИЦИЯСИ - собиқ СССР ФА томонидан ташкил этилиб, 1950—52 й.лари фаолият кўрсатган. А.Н.Бернштам раҳбарлигида тузилган бу экспедиция ўз олдига Ўрта Осиё археологияси ва этнографиясини ўрганишни асосий вазифа қилиб олган. Экспедиция аъзолари қадимдан яшаб ўтган ўтроқ деҳқончилик ва чорвачилик б-н шуғулланган аҳоли маданияти, тарихига дойр муҳим кашфиётлар қилдилар. Жумладан, қад. Ўрта Осиё ижтимоий-иқтисодий тараққиётида 2 хўжалик юритиш усули (деҳқончилик ва чорвачилик) бўлганини археологик фактлар б-н исботладилар. Айрим кўчманчи халқлар қад. тарихини ўрганиш айнан шу экспедиция аъзолари томонидан бошланган. Бу экспедиция даврий жиҳатдан ҳам, ҳудудий томондан ҳам кенг қамровли иш олиб борди, жумладан, Тяньшан, Помир, Олай, Фарғона каби йирик географик нуқталарда илк бор археологик ва этнографик тадқиқотлар ўтказди. Айниқса, қад. Фарғона тари-хида маълум бўлмаган жез ва илк те-мир даври (мил. ав. 2-минг йилликнинг охирги чораги — 1-минг йилликнинг 1ярми) археологик ёдгорликларининг очилиши муҳимдир. Буларга Чует ш. яқинидаги Буонамозор, Андижон вилояти, Жалолқудуқ туманидаги Далварзин, Андижон вилояти Избоскан туманидаги Эйлатон (мил. ав. 6—3-а.лар), Марҳамат ш. яқинидаги Минг-тепа (мил. ав. 4 — мил. 3—4-а.лар) каби археологик ёдгорликлар киради. Бу ёдгорликлар Ўрта Осиё тарихида му-ҳим аҳамиятга эга.
Ад.: БернштамА. Н., Историко-археологические очерки Центрального Тянь-Шаня и Памироалая, вып. 26, М.—Л., 1952.
Боқижон Матбобоев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.