Pontiya toğlari
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 343–344-b. — ziyouz.com
Pontiya toğlari - Turkiyaning şim. qismidagi toğ sistemasi, Qora dengizning jan. sohillari böylab 1000 km masofaga çözilgan. Eni eng keng joyida 130 km. Ğarbiy Pontiya, Ja-nik va Şarqiy Pontiya toğlaridan iborat. Qizil Irmoq va Yaşil Irmoq daryolari tor vodiylar orkali tizmalarni köndalang kesib ötgan. Şarqiy qismi balandroq, relyefi alp tipli, eng baland joyi 3937 m. Ğarbiy qismi, asosan, qumtoş, ohaktoş, şarqi granit, gneys, kristalli sla-netslardan, vulkan jinslaridan tuzilgan. Kuçli zilzilalar bölib turadi. Toş-kömir, mis va polimetall ruda konlari bor. Şim. seryoğin yon bağri keng bargli örmonlar b-n qoplangan, jan. yon bağri toğ daşti va çala çölidan iborat. Toğ oldi tekisliklarida va toğ oralarida dehqonçilik qilinadi. Milliy boğlar taşkil etilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОНТИЯ ТОҒЛАРИ - Туркиянинг шим. қисмидаги тоғ системаси, Қора денгизнинг жан. соҳиллари бўйлаб 1000 км масофага чўзилган. Эни энг кенг жойида 130 км. Ғарбий Понтия, Жа-ник ва Шарқий Понтия тоғларидан иборат. Қизил Ирмоқ ва Яшил Ирмоқ дарёлари тор водийлар оркали тизмаларни кўндаланг кесиб ўтган. Шарқий қисми баландроқ, рельефи альп типли, энг баланд жойи 3937 м. Ғарбий қисми, асосан, қумтош, оҳактош, шарқи гранит, гнейс, кристалли сла-нецлардан, вулкан жинсларидан тузилган. Кучли зилзилалар бўлиб туради. Тош-кўмир, мис ва полиметалл руда конлари бор. Шим. серёғин ён бағри кенг баргли ўрмонлар б-н қопланган, жан. ён бағри тоғ дашти ва чала чўлидан иборат. Тоғ олди текисликларида ва тоғ ораларида деҳқончилик қилинади. Миллий боғлар ташкил этилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.