Pop-art
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 346–347-b. — ziyouz.com
Pop-art (ing. pop art — ommabop san'at) — zamonaviy tasviriy san'atda avangard yönaliş; abstrakt san'at ta'sirida yuzaga kelgan, dadaizm (ayniqsa, M. Dyuşan ijodi) va syurrealizm b-n aloqada bölgan. 1950-y.larning 2yarmida eng avvalo AQŞ (R.Ra-uşenberg, K. Oddenberg, J.Rozenkvist va b.) va Buyuk Britaniya (P. Bleyk, R. Gamilton va b.) da paydo bölgan, söngra Fransiya (N. de Sen-Fal va b.), Germaniya (P. Vunderlik va b.) kabi Ğar-biy Yevropa mamlakatlarida tarqalgan. Abstrakt san'atning borliqdan, real hayotdan ajralib borişiga qarşi hara-kat körinişida şakllangan. P.-a. vakillari real borliqqa qaytiş, keng kölamda işlab çiqarilayotgan buyumlarning estetik qiymatini ommaviy yöllar (reklama, foto, reproduksiya, komiks va h.k.) vositasida yoritişni asosiy maqsad qilib oldi. Şahar hayotida keng işlatiladigan buyumlar (uy-rözğor anjomlari, örov qutiçalari, maşina bölaklari va h.k.) ni xuddi öziga öxşatib işlab, ularning özidan (köpinça kollaj va b. usullar yordamida) kompozitsiyalar tuzadi. P.-a.da tanlangan buyumlar tasodifiy, bir-biri b-n boğliq bölmagan holda birlaştirilişi mumkin. Muhimi bir-biri b-n moye tuşmaydigan buyumlarni birlaştiriş orqali tomoşabin fikri va tasavvuriga zid hissiyotlarni uyğotişdan iborat. Mac, rassom romkaga tortilgan toza matoga uning diagonali böyiça rangli şarifni boğlaşi yoki unga daströmol qöyib körgazmada namoyiş etişi mumkin. P.-a. texnika imkoniyatlaridan keng foydalanadi, fotosurat, slaydadan polotno (yuza)ga tuşirilgan tasvir konturlarini yorqin böyoqlarda işlaydi, sanoatda işlab çiqarilayotgan yorqin rangli buyumlarni öz asarlarida körsatadi, ulardan kompozitsiyalar tuzadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОП-АРТ (инг. pop art — оммабоп санъат) — замонавий тасвирий санъатда авангард йўналиш; абстракт санъат таъсирида юзага келган, дадаизм (айниқса, М. Дюшан ижоди) ва сюрреализм б-н алоқада бўлган. 1950-й.ларнинг 2ярмида энг аввало АҚШ (Р.Ра-ушенберг, К. Одденберг, Ж.Розенквист ва б.) ва Буюк Британия (П. Блейк, Р. Гамильтон ва б.) да пайдо бўлган, сўнгра Франция (Н. де Сен-Фаль ва б.), Германия (П. Вундерлик ва б.) каби Ғар-бий Европа мамлакатларида тарқалган. Абстракт санъатнинг борлиқдан, реал ҳаётдан ажралиб боришига қарши ҳара-кат кўринишида шаклланган. П.-а. вакиллари реал борлиққа қайтиш, кенг кўламда ишлаб чиқарилаётган буюмларнинг эстетик қийматини оммавий йўллар (реклама, фото, репродукция, комикс ва ҳ.к.) воситасида ёритишни асосий мақсад қилиб олди. Шаҳар ҳаётида кенг ишлатиладиган буюмлар (уй-рўзғор анжомлари, ўров қутичалари, машина бўлаклари ва ҳ.к.) ни худди ўзига ўхшатиб ишлаб, уларнинг ўзидан (кўпинча коллаж ва б. усуллар ёрдамида) композициялар тузади. П.-а.да танланган буюмлар тасодифий, бир-бири б-н боғлиқ бўлмаган ҳолда бирлаштирилиши мумкин. Муҳими бир-бири б-н мое тушмайдиган буюмларни бирлаштириш орқали томошабин фикри ва тасаввурига зид ҳиссиётларни уйғотишдан иборат. Mac, рассом ромкага тортилган тоза матога унинг диагонали бўйича рангли шарифни боғлаши ёки унга дастрўмол қўйиб кўргазмада намойиш этиши мумкин. П.-а. техника имкониятларидан кенг фойдаланади, фотосурат, слайдадан полотно (юза)га туширилган тасвир контурларини ёрқин бўёқларда ишлайди, саноатда ишлаб чиқарилаётган ёрқин рангли буюмларни ўз асарларида кўрсатади, улардан композициялар тузади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.