Porso Şamsiyev
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 26-b. — ziyouz.com
Şamsiyev Porso (1897.10.2, Buxoro — 1972.21.3, Toşkent) — navoiyşunos va matnşunos olim. Filol. fanlari dri (1970), Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi (1972). Buxoro madrasalarida tahsil körgan. 30y. larga qadar Madrasa, maktab va maorif yönalişidagi muassasalarda xizmat qilgan. Özbekiston Davlat naşriyoti (1931 — 36) va Uquvpedagogika naşriyoti (1936—40) da muharrir, Öz FAN naşriyotida muharrir (1941—45), Til va adabiyot intida katta ilmiy xodim (1945—72). «Adabiyotdan iş kitobi», «Adabiyot darsligi», «Özbek tili darsligi», «Öqiş kitobi» (1 va 2kitoblar) muallifi. Navoiyning «Muhokamat ulluğatayn», «Majolis unnafois», «Mahbub ulqulub» va b. asarlarining ilmiytanqidiy matnini naşrga tayyorlagan hamda şoir asarlarining 15 jildligini naşr etişda faol katnaşgan. «Xamsa»ning ilmiytanqidiy matnini yaratib, mazkur matn yuzasidan amalga oşirilgan tekstologik tadqiqotlarini doktorlik dissertatsiyasi sifatida himoya etgan. Ş., bundan taşqari, Xondamirning «Makorim ulaxloq» asarini fors tilidan özbek tiliga tarjima qilgan, Boburning «Boburnoma» (S.Mirzayev b-n hamkorlikda) asarining ilmiy naşrini yaratgan, 5 kitobdan iborat «Özbek adabiyoti» majmuasini tuziş, tahrir etiş va izoxlar yozişda iştirok etgan. Ş. Britaniya muzeyida saklanayotgan va Abdujamilga nisbat berilgan «Tuhfat ulsalotin» asari mikrofilmini örgan.ib, uning Navoiy ğazallaridan olingan va Abdujamil xattot tomonidan köçirilgan şohbaytlar ekanini va mavzu böyiça 45 faslga bölinganini aniklagan. Ş. Ğafur Ğulomning 4 jildli «Tanlangan asarlar»i va 2 jildli «Adabiytanqidiy maqolalar» ini ham naşrga tayyorlagan. Ş. şuningdek, S.Ibrohimov b-n hamkorlikda «Özbek klassik adabiyoti luğati» (1953) va «Navoiy asarlarining luğati» (1972)ni tuzgan.
Toşkent köçalaridan biriga Ş. nomi berilgan.
As: Özbek matnşunosligiga oid tadqiqotlar, T., 1986.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАМСИЕВ Порсо (1897.10.2, Бухоро — 1972.21.3, Тошкент) — навоийшунос ва матншунос олим. Филол. фанлари дри (1970), Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1972). Бухоро мадрасаларида таҳсил кўрган. 30й. ларга қадар Мадраса, мактаб ва маориф йўналишидаги муассасаларда хизмат қилган. Ўзбекистон Давлат нашриёти (1931 — 36) ва Уқувпедагогика нашриёти (1936—40) да муҳаррир, Ўз ФАН нашриётида муҳаррир (1941—45), Тил ва адабиёт интида катта илмий ходим (1945—72). «Адабиётдан иш китоби», «Адабиёт дарслиги», «Ўзбек тили дарслиги», «Ўқиш китоби» (1 ва 2китоблар) муаллифи. Навоийнинг «Муҳокамат уллуғатайн», «Мажолис уннафоис», «Маҳбуб улқулуб» ва б. асарларининг илмийтанқидий матнини нашрга тайёрлаган ҳамда шоир асарларининг 15 жилдлигини нашр этишда фаол катнашган. «Хамса»нинг илмийтанқидий матнини яратиб, мазкур матн юзасидан амалга оширилган текстологик тадқиқотларини докторлик диссертацияси сифатида ҳимоя этган. Ш., бундан ташқари, Хондамирнинг «Макорим улахлоқ» асарини форс тилидан ўзбек тилига таржима қилган, Бобурнинг «Бобурнома» (С.Мирзаев б-н ҳамкорликда) асарининг илмий нашрини яратган, 5 китобдан иборат «Ўзбек адабиёти» мажмуасини тузиш, таҳрир этиш ва изохлар ёзишда иштирок этган. Ш. Британия музейида сакланаётган ва Абдужамилга нисбат берилган «Туҳфат улсалотин» асари микрофильмини ўрган.иб, унинг Навоий ғазалларидан олинган ва Абдужамил хаттот томонидан кўчирилган шоҳбайтлар эканини ва мавзу бўйича 45 фаслга бўлинганини аниклаган. Ш. Ғафур Ғуломнинг 4 жилдли «Танланган асарлар»и ва 2 жилдли «Адабийтанқидий мақолалар» ини ҳам нашрга тайёрлаган. Ш. шунингдек, С.Иброҳимов б-н ҳамкорликда «Ўзбек классик адабиёти луғати» (1953) ва «Навоий асарларининг луғати» (1972)ни тузган.
Тошкент кўчаларидан бирига Ш. номи берилган.
Ас: Ўзбек матншунослигига оид тадқиқотлар, Т., 1986.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.