Portlandsement
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 352-b. — ziyouz.com
Portlandsement (ing. Portland -Buyuk Britaniyadagi yarim orol nomidan) — suvga çidamli boğlovçi mod-da; quriliş materiali. Tarkibi asosan kalsiy silikatlardan iborat. Sementnint eng keng tarkalgan turi. Klinker va gips (3—7%) aralaşmasini juda mayin tuyib olinadi. Aralaşmaga ma'lum mikdorda (10—15%) faol mineral qöşimçalar aralaştirilişi mumkin. Tarkibi, xossalari va qöllaniş sohalariga köra, P. oddiy, tez qotuvçan, gidrofob, sulfatga bar-doşli, oq rangli, asbest-sement mah-sulotlari i. ç.da işlatiladigan va b.ga bölinadi. P.ning tarkibi va sifati asosan klinkerning tarkibi va uning kançalik mayin tuyilganligiga boglik. Uning eng muhim xossasi suv b-n ta'sirlaşganda qotiş xususiyatidir. Bu xususiyati marka b-n belgilanadi, Özbekistonda işlab çikariladigan P.ning markasi 300 dan 600 gaça (marka qança yuqori bölsa, material şunça sifatli hisoblanadi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОРТЛАНДЦЕМЕНТ (инг. Portland -Буюк Британиядаги ярим орол номидан) — сувга чидамли боғловчи мод-да; қурилиш материали. Таркиби асосан кальций силикатлардан иборат. Цементнинт энг кенг таркалган тури. Клинкер ва гипс (3—7%) аралашмасини жуда майин туйиб олинади. Аралашмага маълум микдорда (10—15%) фаол минерал қўшимчалар аралаштирилиши мумкин. Таркиби, хоссалари ва қўлланиш соҳаларига кўра, П. оддий, тез қотувчан, гидрофоб, сульфатга бар-дошли, оқ рангли, асбест-цемент маҳ-сулотлари и. ч.да ишлатиладиган ва б.га бўлинади. П.нинг таркиби ва сифати асосан клинкернинг таркиби ва унинг канчалик майин туйилганлигига боглик. Унинг энг муҳим хоссаси сув б-н таъсирлашганда қотиш хусусиятидир. Бу хусусияти марка б-н белгиланади, Ўзбекистонда ишлаб чикариладиган П.нинг маркаси 300 дан 600 гача (марка қанча юқори бўлса, материал шунча сифатли ҳисобланади).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.