Pöstloqxörlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 466-b. — ziyouz.com
Pöstloqxörlar (Ipidae, Scolytidae), pöstloqxör qönğizlar — qönğizlar oilasi. 3000 dan ortiq turi bor, keng tarqalgan. P. çin P., lubxörlar va zabolonniklar (pöstloq osti qönğizlari) guruxlariga bölinadi. Ularning ayrim turlari pöstloq ostida, ba'zilari pöstlokda, boşqalari yoğoçda yoki ildizda, ötsimon ösimliklar poyasida, ayrim tropik turlari meva va uruğlarda yaşaydi. Tanasi kiçik (0,8— 3,5 mm), qönğir yoki qora, möylovi ilgaksimon, oyoklari 4 böğimli. Özbekiston şaroitida, asosan, burişgan pöstloq osti qönğizi (Scolytus ragulosus Ratz.) va ğarb toğ pöstloqxöri (Xyleborus dispar F.) turlari keng tarqalgan.
Kuraş çoralari: zararlangan va qurigan şoxlarni qirqiş va yoqib yuboriş, daraxt tanasini şox va lişay-niklardan tozalaş, öz vaqtida suğoriş va öğitlaş. Kvark (6,9—13,8 l/ga), zolon (2,0—4,0 l/ga) va b. kimyoviy prepa-ratlar b-n işlov beriş. Könğizlarning uçişi davri oldidan daraxtlar tanasini ohak eritmasi b-n oklaş, 0,2% li karbofos eritmasi purkaş va b.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПЎСТЛОҚХЎРЛАР (Ipidae, Scolytidae), пўстлоқхўр қўнғизлар — қўнғизлар оиласи. 3000 дан ортиқ тури бор, кенг тарқалган. П. чин П., лубхўрлар ва заболонниклар (пўстлоқ ости қўнғизлари) гурухларига бўлинади. Уларнинг айрим турлари пўстлоқ остида, баъзилари пўстлокда, бошқалари ёғочда ёки илдизда, ўтсимон ўсимликлар поясида, айрим тропик турлари мева ва уруғларда яшайди. Танаси кичик (0,8— 3,5 мм), қўнғир ёки қора, мўйлови илгаксимон, оёклари 4 бўғимли. Ўзбекистон шароитида, асосан, буришган пўстлоқ ости қўнғизи (Scolytus ragulosus Ratz.) ва ғарб тоғ пўстлоқхўри (Xyleborus dispar F.) турлари кенг тарқалган.
Кураш чоралари: зарарланган ва қуриган шохларни қирқиш ва ёқиб юбориш, дарахт танасини шох ва лишай-никлардан тозалаш, ўз вақтида суғориш ва ўғитлаш. Кварк (6,9—13,8 л/га), золон (2,0—4,0 л/га) ва б. кимёвий препа-ратлар б-н ишлов бериш. Кўнғизларнинг учиши даври олдидан дарахтлар танасини оҳак эритмаси б-н оклаш, 0,2% ли карбофос эритмаси пуркаш ва б.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.