Potensial öra
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 369–370-b. — ziyouz.com
Potensial öra (fizikada) -fazoning çegaralangan sohasi; bu sohada zarraning potensial energiyasi sohadan taşqaridagiga nisbatan kiçik böladi. «P.ö.» iborasi kuç maydonidagi zarraning potensial energiyasi V ni şu zarraning fazodagi vaziyatiga (bir ölçovli harakatda x kordinataga boğliq) boğliqligini tasvirlaydigan grafik şaklidan kelib çiqqan (rasmga q.). P. ö. tortişiş kuçi maydonida hosil böladi. Kenglik (tortiş kuçi ta'siri namoyon bölgan oraliq) va çuqurlik (eng kiçi.k potensial energiyaga moye keladigan öraning ustki çegarasidagi va pastki qismidagi zarralarning potensial energiyalari farqi). P. ö.ning asosiy tavsiflari hisoblanadi. P. ö. ning muhim xossalaridan biri uning töliq energiyasi Ye öra çuqurligi Ko dan kiçik bölgan zarralarning uşlab tura oliş qobiliyatidir. Bunday zarralar P.ö. içida boğlangan holatda böladi.
Atom elektronlarini uning yadrosi tortib turişini ifodalovçi kulon P.ö. muhim hodisadir. «P.ö.» tuşunçasi atom va molekulyar fizikada, şuningdek, qattiq jism va atom yadrosi fizika-sida keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОТЕНЦИАЛ ЎРА (физикада) -фазонинг чегараланган соҳаси; бу соҳада зарранинг потенциал энергияси соҳадан ташқаридагига нисбатан кичик бўлади. «П.ў.» ибораси куч майдонидаги зарранинг потенциал энергияси V ни шу зарранинг фазодаги вазиятига (бир ўлчовли ҳаракатда х кординатага боғлиқ) боғлиқлигини тасвирлайдиган график шаклидан келиб чиққан (расмга қ.). П. ў. тортишиш кучи майдонида ҳосил бўлади. Кенглик (тортиш кучи таъсири намоён бўлган оралиқ) ва чуқурлик (энг кичи.к потенциал энергияга мое келадиган ўранинг устки чегарасидаги ва пастки қисмидаги зарраларнинг потенциал энергиялари фарқи). П. ў.нинг асосий тавсифлари ҳисобланади. П. ў. нинг муҳим хоссаларидан бири унинг тўлиқ энергияси Е ўра чуқурлиги Ко дан кичик бўлган зарраларнинг ушлаб тура олиш қобилиятидир. Бундай зарралар П.ў. ичида боғланган ҳолатда бўлади.
Атом электронларини унинг ядроси тортиб туришини ифодаловчи кулон П.ў. муҳим ҳодисадир. «П.ў.» тушунчаси атом ва молекуляр физикада, шунингдек, қаттиқ жисм ва атом ядроси физика-сида кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.