Praga
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 377–378-b. — ziyouz.com
Praga — Çexiyaning poytaxti. Mamlakatning siyosiy, iqtisodiy, ilmiy vamadaniy markazi. Vltava daryosining har ikki sohilida. Iqlimi mö'tadil, kontinental; yanv.ning örtaça t-rasi 0°, iyulniki 19,2°. Yillik yoğin 500 mm. Aholisi 1,2 mln. kişi (2000). Alohida ma'muriy birlik qilib ajratilgan.
Şahar tarixiy manbalarda 928 y.dan tilga olingan. 10-a.dan Çexiya davlatining poytaxti. P. Yevropadagi yiriksavdo şaharlaridan bölgan. Öttiz yillik uruş (1618—48)dan keyin P.ning mavqei pasaygan. 19-a. örtalaridan yirik sanoat şaxriga aylandi. 1918 y.dan Çexoslovakiya Respublikasi poytaxti. 1939 y.da P.ni nemis faşistlari bosib olgan. 1945 y. 9 mayda ulardan ozod qilindi. 1993 y.gaça Çexoslovakiya poytaxti.
P. — xalqaro ahamiyatga ega transport yöllari tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. P. mamlakatda işlab çiqarilayotgan sanoat mahsulotining 1/10 qismini beradi. Maşinasozlikning turli sohalari: avtomobilsozlik,
samoletsozlik, motorsozlik, stanoksozlik, elektrotexnika, radioelektronika sanoatlari rivojlangan. Kime, töqimaçilik, tikuvçilik, poligrafiya, oziq-ovqat sanoati korxonalari işlab turibdi. Metropoliten qurilgan. FA, Musiqa san'ati va Tasviriy san'at akademiyalari, un-tlar, şu jumladan, Karl un-ti (1348), milliy muzey, milliy galereya, şahar mu-zeyi, 25 dan ortiq teatr va b. bor.
P.da 10—18-a.larga oid me'moriy va tarixiy obidalar saqlangan. Vişegrad qal'asi, gotika sobori (11 —16-a.lar), Qirol saroyi (12—18-a.lar), Belveder saroyi (16-a.) va kad. maydonlar bor. Yangi turar joy binolari, zamo-naviy mehmonxonalar va b. jamoat binolari qurilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПРАГА — Чехиянинг пойтахти. Мамлакатнинг сиёсий, иқтисодий, илмий вамаданий маркази. Влтава дарёсининг ҳар икки соҳилида. Иқлими мўътадил, континентал; янв.нинг ўртача т-раси 0°, июлники 19,2°. Йиллик ёғин 500 мм. Аҳолиси 1,2 млн. киши (2000). Алоҳида маъмурий бирлик қилиб ажратилган.
Шаҳар тарихий манбаларда 928 й.дан тилга олинган. 10-а.дан Чехия давлатининг пойтахти. П. Европадаги йириксавдо шаҳарларидан бўлган. Ўттиз йиллик уруш (1618—48)дан кейин П.нинг мавқеи пасайган. 19-а. ўрталаридан йирик саноат шахрига айланди. 1918 й.дан Чехословакия Республикаси пойтахти. 1939 й.да П.ни немис фашистлари босиб олган. 1945 й. 9 майда улардан озод қилинди. 1993 й.гача Чехословакия пойтахти.
П. — халқаро аҳамиятга эга транспорт йўллари тугуни. Аэропорти халқаро аҳамиятга эга. П. мамлакатда ишлаб чиқарилаётган саноат маҳсулотининг 1/10 қисмини беради. Машинасозликнинг турли соҳалари: автомобилсозлик,
самолетсозлик, моторсозлик, станоксозлик, электротехника, радиоэлектроника саноатлари ривожланган. Киме, тўқимачилик, тикувчилик, полиграфия, озиқ-овқат саноати корхоналари ишлаб турибди. Метрополитен қурилган. ФА, Мусиқа санъати ва Тасвирий санъат академиялари, ун-тлар, шу жумладан, Карл ун-ти (1348), миллий музей, миллий галерея, шаҳар му-зейи, 25 дан ортиқ театр ва б. бор.
П.да 10—18-а.ларга оид меъморий ва тарихий обидалар сақланган. Вишеград қалъаси, готика собори (11 —16-а.лар), Қирол саройи (12—18-а.лар), Бельведер саройи (16-а.) ва кад. майдонлар бор. Янги турар жой бинолари, замо-навий меҳмонхоналар ва б. жамоат бинолари қурилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.