Primitiv
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 389-b. — ziyouz.com
Primitiv (lot. primitivus — birinçi, eng dastlabki)— san'at taraqqiyotining ilk davrida yaratilgan asar. «P.» tuşunçasi 18—19-a.lar estetika va san'atşunosligida san'at taraqqiyotining «gödaklik» va «yetuklik» bosqiçlarini qaramaqarşi qöyilişidan yuzaga kelgan. P. (ayniqsa, 18-a.dan) hukmron uslub asarlari b-n qiyoslanganda obraz tuzilişining yaxlitligi va sodda körinişining yaqqol közga taşlanişi b-n öziga jalb qilişi mumkin. Zamonaviy san'atşunoslikda P. baholaş ma'nosini butunlay yöqotgan, sönggi örta asarlar san'ati, ibtidoiy tuzum xususiyatlarini saklagan xalklar san'ati, muntazam badiiy ta'lim olmagan ustalar ijodiga, şuningdek, öta şartli ravişda primitivizm vakillari asarlariga nisbatan işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПРИМИТИВ (лот. primitivus — биринчи, энг дастлабки)— санъат тараққиётининг илк даврида яратилган асар. «П.» тушунчаси 18—19-а.лар эстетика ва санъатшунослигида санъат тараққиётининг «гўдаклик» ва «етуклик» босқичларини қарамақарши қўйилишидан юзага келган. П. (айниқса, 18-а.дан) ҳукмрон услуб асарлари б-н қиёсланганда образ тузилишининг яхлитлиги ва содда кўринишининг яққол кўзга ташланиши б-н ўзига жалб қилиши мумкин. Замонавий санъатшуносликда П. баҳолаш маъносини бутунлай йўқотган, сўнгги ўрта асарлар санъати, ибтидоий тузум хусусиятларини саклаган халклар санъати, мунтазам бадиий таълим олмаган усталар ижодига, шунингдек, ўта шартли равишда примитивизм вакиллари асарларига нисбатан ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.