Proktit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 401-b. — ziyouz.com
Proktit (yun. proktos — yöğon içak, itis — yalliğlaniş) — töğri içak şilliq qavatining yalliğlanişi. Yöğon içakning qar qanday yalliğlanişi (mas, kolit), töğri içakdagi turli özgarişlar oqibatida kelib çiqadi. P.ga (ötkir va surunkali) aksariyat jarohatlar (yot jismlar, mexanik ta'sirda; prostata bezini massaj qilişda, tozalovçi yoki davolovçi huqnalar-da), kimyoviy yoki termik kuyiş yoki şilliq qavatga aççiq kalampir, spirtli içimliklar, xom piyoz, sirka va b. ta'sir etişi sabab böladi. Klinik keçişi: tez-tez hojatga boriş, tenezm, qorinning pastki qismida oğriq, töğri içakda noxuşlik seziş; bemor dam-badam siyişi ham mumkin. Odatda, kasallik 7—10 kun davom etadi. Kasallik davosi asosiy sababni bartaraf etiş, parqez buyurişdan iborat.
Zamonaviy tekşiriş usullari (rektoskopiya, koprologik tekşiriş, töğri içakni barmoq b-n tekşiriş) b-n infeksion (spetsifik, mas, dizenteriya) yoki nospetsifik P.ga aniq taşhis qöyiş mumkin. Surunkali P., odatda, davolanmagan yoki notöğri davolangan ötkir P. asoratidir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПРОКТИТ (юн. proktos — йўғон ичак, itis — яллиғланиш) — тўғри ичак шиллиқ қаватининг яллиғланиши. Йўғон ичакнинг қар қандай яллиғланиши (мас, колит), тўғри ичакдаги турли ўзгаришлар оқибатида келиб чиқади. П.га (ўткир ва сурункали) аксарият жароҳатлар (ёт жисмлар, механик таъсирда; простата безини массаж қилишда, тозаловчи ёки даволовчи ҳуқналар-да), кимёвий ёки термик куйиш ёки шиллиқ қаватга аччиқ калампир, спиртли ичимликлар, хом пиёз, сирка ва б. таъсир этиши сабаб бўлади. Клиник кечиши: тез-тез ҳожатга бориш, тенезм, қориннинг пастки қисмида оғриқ, тўғри ичакда нохушлик сезиш; бемор дам-бадам сийиши ҳам мумкин. Одатда, касаллик 7—10 кун давом этади. Касаллик давоси асосий сабабни бартараф этиш, парқез буюришдан иборат.
Замонавий текшириш усуллари (ректоскопия, копрологик текшириш, тўғри ичакни бармоқ б-н текшириш) б-н инфекцион (специфик, мас, дизентерия) ёки носпецифик П.га аниқ ташҳис қўйиш мумкин. Сурункали П., одатда, даволанмаган ёки нотўғри даволанган ўткир П. асоратидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.