Proteza
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 407-b. — ziyouz.com
Proteza (yun. prothesis — oldindan joylaş) — talaffuzni qulaylaştiriş uçun sözning eng boşida to-vuş (odatda, unli) orttirilişi. Uzbek tilida ökuz—hökiz, oğoç—yo-ğoç singari tarixiy taraqqiyot ja-rayonidagi ayrim holatlarni hisobga olmaganda (bu yerda undoş orttirilgan), P. hodisasi, asosan, arab va fors tillaridan özlaşgan yoki rus tili orkali yevropa tillaridan kirgan sözlar talaffuzida uçraydi. Bunday sözlarning boşida, u, ö yoki i unlisi orttirib talaffuz qilinsada, bu holat yozuvda aks etmaydi: römol — öramol, röza — öraza, ray-hon — irayhon; stol — istol, stul — ustul, istul, ştraf — iştraf, stansiya — istansa kabi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПРОТЕЗА (юн. prothesis — олдиндан жойлаш) — талаффузни қулайлаштириш учун сўзнинг энг бошида то-вуш (одатда, унли) орттирилиши. Узбек тилида ўкуз—ҳўкиз, оғоч—йо-ғоч сингари тарихий тараққиёт жа-раёнидаги айрим ҳолатларни ҳисобга олмаганда (бу ерда ундош орттирилган), П. ҳодисаси, асосан, араб ва форс тилларидан ўзлашган ёки рус тили оркали европа тилларидан кирган сўзлар талаффузида учрайди. Бундай сўзларнинг бошида, у, ў ёки и унлиси орттириб талаффуз қилинсада, бу ҳолат ёзувда акс этмайди: рўмол — ўрамол, рўза — ўраза, рай-ҳон — ирайҳон; стол — истол, стул — устул, истул, штраф — иштраф, станция — истанса каби.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.