Protsessor
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 417-b. — ziyouz.com
Protsessor (lot. processus — suriliş) — elektron maşinaning dastur (programma) da közda tutilgan amallar; informatsiyani özgartiriş, barça hisoblaş jarayonlarini, x.isoblaş maşinasidagi boşqa qurilmalarning işini boşqarib turiş uçun möljallangan markaziy qurilmasi. Asosiy qismlari: arifmetikmantiyey qurilma va boşqariş qurilmasi. Arifmetikmantiqiy qurilmada axborot arifmetika va mantiq jihatidan qayta işlanadi. Boşqariş qurilmasi xotiradagi axborotlarni çiqariş tartibini belgilaydi, boşqaruvçi signallarni işlab çiqadi, maşinadagi qurilmalarning işini uyğunlaştiradi, dasturni uziş signallarini qayta işlaydi, xotiradagi axborotlarni muhofazalaydi, P. işini nazorat qiladi. P. da bulardan taşqari, öta tezkor xotira qurilmasi va taşkiliy bloklar ham bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПРОЦЕССОР (лот. processus — сурилиш) — электрон машинанинг дастур (программа) да кўзда тутилган амаллар; информацияни ўзгартириш, барча ҳисоблаш жараёнларини, х.исоблаш машинасидаги бошқа қурилмаларнинг ишини бошқариб туриш учун мўлжалланган марказий қурилмаси. Асосий қисмлари: арифметикмантией қурилма ва бошқариш қурилмаси. Арифметикмантиқий қурилмада ахборот арифметика ва мантиқ жиҳатидан қайта ишланади. Бошқариш қурилмаси хотирадаги ахборотларни чиқариш тартибини белгилайди, бошқарувчи сигналларни ишлаб чиқади, машинадаги қурилмаларнинг ишини уйғунлаштиради, дастурни узиш сигналларини қайта ишлайди, хотирадаги ахборотларни муҳофазалайди, П. ишини назорат қилади. П. да булардан ташқари, ўта тезкор хотира қурилмаси ва ташкилий блоклар ҳам бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.