Proyeksion apparat
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 396–397-b. — ziyouz.com
Proyeksion apparat PROYEKSION APPARAT, proyektor — turli yassi obyektlar (çizmalar, rasmlar, fotonusxalar va b.) tasvirini yoruğlik oqimi yordamida ek-randa hosil qiluvçi optik qurilma. Muqim (statsionar) va köçma turlarga bulinadi. Diaskopik, episkopik va epidiaskopik xillari bor. Diaskopik P. a. (diaproyektorlar) şaffof tasvirlarni yoritiş yöli b-n ekranga tuşiradi; bunga kinoproyeksion apparat, proyeksiyey fonar, kattalaşti-ruvçi apparat va b. kiradi. Diaskop di-aproyektordan farq qiladi: diaproyektor negativdagi tasvirni fotoqoğozga ötkazişda, diapozitivlarni körişda, mikrofilmlarni öqişda, aerofotosuratlarni işlaşda qöllaniladi, diaskop şaffof obyektdan ötuvçi yoruğlik nurlari yordamida okulyar orkali şu obyektni körişga imkon beradi. Episkopik P.a. ekranda noşaffof obyektlarning tasvirini ulardan qaytgan va soçilgan nurlar b-n xreil kiladi; bunga episkop, proyektor va b. kiradi. Epidiaskopik P. a. dias-kopik va episkopik P.a.larning qöşilgani bölib, şaffof va noşaffof obyektlar tasvirini ekranga tuşiradi. P.a. mexanik va optik qismlardan iborat. Mexanik qismi yordamida proyeksiyalanuvçi obyektlar va-ziyati özgartirilib turiladi. Optik qismi yoritiş manbai va linzalar töplamidan iborat. P. a. ölçaş texni-kasida, kinoteatrlar, laboratoriyalar va b. joylarda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПРОЕКЦИОН АППАРАТ, проектор — турли ясси объектлар (чизмалар, расмлар, фотонусхалар ва б.) тасвирини ёруғлик оқими ёрдамида эк-ранда ҳосил қилувчи оптик қурилма. Муқим (стационар) ва кўчма турларга булинади. Диаскопик, эпископик ва эпидиаскопик хиллари бор. Диаскопик П. а. (диапроекторлар) шаффоф тасвирларни ёритиш йўли б-н экранга туширади; бунга кинопроекцион аппарат, проекцией фонарь, катталашти-рувчи аппарат ва б. киради. Диаскоп ди-апроектордан фарқ қилади: диапроектор негативдаги тасвирни фотоқоғозга ўтказишда, диапозитивларни кўришда, микрофильмларни ўқишда, аэрофотосуратларни ишлашда қўлланилади, диаскоп шаффоф объектдан ўтувчи ёруғлик нурлари ёрдамида окуляр оркали шу объектни кўришга имкон беради. Эпископик П.а. экранда ношаффоф объектларнинг тасвирини улардан қайтган ва сочилган нурлар б-н хреил килади; бунга эпископ, проектор ва б. киради. Эпидиаскопик П. а. диас-копик ва эпископик П.а.ларнинг қўшилгани бўлиб, шаффоф ва ношаффоф объектлар тасвирини экранга туширади. П.а. механик ва оптик қисмлардан иборат. Механик қисми ёрдамида проекцияланувчи объектлар ва-зияти ўзгартирилиб турилади. Оптик қисми ёритиш манбаи ва линзалар тўпламидан иборат. П. а. ўлчаш техни-касида, кинотеатрлар, лабораториялар ва б. жойларда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.