Prussiya
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 418-b. — ziyouz.com
Prussiya (PreuBen) — davlat, söngra Germaniyadagi yer (federativ ma'muriy birlik; 1945 y.gaça). P.ning asosiy tarixiy özagi — Brandenburg 1618 y. Prussiya gersogligi (Tevton ordeni tomonidan 1525 y. bosib olingan prus yerlarining bir kismida vujudga kelgan) b-n birlaşgan. Brandenburg-Prussiya davlati 1701 y. P. qirolligiga aylangan (poytaxti — Berlin ş.). P. ning iqtisodiy va siyosiy hayotida yunkerlar rahbarlik rolini öynaganlar. Gogensol-lernlar sulolasidan çiqqan P. qirollari (Fridrix II va b.) 18-a. — 19-a. ning 1yarmida davlat hududini sezilarli darajada kengaytirgan. 1871 y. prus yunkerlari Bismark boşçiligida «temir va kon» b-n Germaniyani prus-militaristik asosda birlaştirilişini yakunlaşgan; P. qiroli ayni vaktda Germaniya imperatori bölgan. Germaniyadagi 1918 y. noyab. inqilobi nati-jasida P.dagi monarxiya barxam topgan. P. Germaniya yerlaridan biriga aylangan. 2-jahon uruşida faşistik Germaniya tormor keltirilgaç, P. hududi ayrim yerlarga taqsimlangan (1945); 1947 y. Germaniyadagi Kontrol kengaş P. davlatini militarizm va reaksiya ning beşigi sifatida yöq kilinganligi haqida qonun qabul qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПРУССИЯ (PreuBen) — давлат, сўнгра Германиядаги ер (федератив маъмурий бирлик; 1945 й.гача). П.нинг асосий тарихий ўзаги — Бранденбург 1618 й. Пруссия герцоглиги (Тевтон ордени томонидан 1525 й. босиб олинган прус ерларининг бир кисмида вужудга келган) б-н бирлашган. Бранденбург-Пруссия давлати 1701 й. П. қироллигига айланган (пойтахти — Берлин ш.). П. нинг иқтисодий ва сиёсий ҳаётида юнкерлар раҳбарлик ролини ўйнаганлар. Гогенцол-лернлар сулоласидан чиққан П. қироллари (Фридрих II ва б.) 18-а. — 19-а. нинг 1ярмида давлат ҳудудини сезиларли даражада кенгайтирган. 1871 й. прус юнкерлари Бисмарк бошчилигида «темир ва кон» б-н Германияни прус-милитаристик асосда бирлаштирилишини якунлашган; П. қироли айни вактда Германия императори бўлган. Германиядаги 1918 й. нояб. инқилоби нати-жасида П.даги монархия бархам топган. П. Германия ерларидан бирига айланган. 2-жаҳон урушида фашистик Германия тормор келтирилгач, П. ҳудуди айрим ерларга тақсимланган (1945); 1947 й. Германиядаги Контроль кенгаш П. давлатини милитаризм ва реакция нинг бешиги сифатида йўқ килинганлиги ҳақида қонун қабул қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.