Psammofitlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 419-b. — ziyouz.com
Psammofitlar (lot. psammos — qum va ...fit) — uçma qumlarda ösadigan çöl ösimliklari. Şamol qumni uçirganida ildizining oçilib qolmasligi, qum kömib qöymasligi va qumda kömilib qolgan uruğining kökarib çiqişi uçun turli moslanişlar hosil qilgan. Daraxtlar va butalar, qumda kömilib qolgan poyasidan kuçli rivojlangan ildizlar (saksovul, qandim); qumdan çiqib qolgan ildizlardagi qöşimça kurtaklardan novdalar hosil qiliş (qum akatsiyasi va b.) xususiyatiga ega. Ötsimon P. qalin qum qatlamidan ösib çiqa oladigan ipsimon uzun, tez ösadigan ildizpoya hosil qiladi (iloq). Köpçilik P. — efemerlar. Köp yillik P.ning barglari mayda, reduksiyaga uçragan yoki barglari bölmaydi, poyasi orqali fotosintez va transpiratsiya qiladi (saksovul). P.ning mevasida turli xil ösimtalar va tuklari bölişi tufayli şamolda yaxşi uçganidan qumda kömilib qolib ketmaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПСАММОФИТЛАР (лот. psammos — қум ва ...фит) — учма қумларда ўсадиган чўл ўсимликлари. Шамол қумни учирганида илдизининг очилиб қолмаслиги, қум кўмиб қўймаслиги ва қумда кўмилиб қолган уруғининг кўкариб чиқиши учун турли мосланишлар ҳосил қилган. Дарахтлар ва буталар, қумда кўмилиб қолган поясидан кучли ривожланган илдизлар (саксовул, қандим); қумдан чиқиб қолган илдизлардаги қўшимча куртаклардан новдалар ҳосил қилиш (қум акацияси ва б.) хусусиятига эга. Ўтсимон П. қалин қум қатламидан ўсиб чиқа оладиган ипсимон узун, тез ўсадиган илдизпоя ҳосил қилади (илоқ). Кўпчилик П. — эфемерлар. Кўп йиллик П.нинг барглари майда, редукцияга учраган ёки барглари бўлмайди, пояси орқали фотосинтез ва транспирация қилади (саксовул). П.нинг мевасида турли хил ўсимталар ва туклари бўлиши туфайли шамолда яхши учганидан қумда кўмилиб қолиб кетмайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.