Psilomelan
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 420-b. — ziyouz.com
Psilomelan (yun. psilos — yalanğoç, silliq, melos — qora) — mineral, marganetsning murakkab gidrooksidi. Unga yaşirin kristalli va kollomorf şakldagi murakkab tarkibli gidro-oksidlar xos. MpO va MpO2 nisbati oksidlaniş darajasiga qarab keng in-tervalda özgaradi. Asl P. [(Va, H2O)2 Mp5O10], kriptomelan [K2Mp8O16], gollandit [Va2Mp8O|6], koronadit [Pb2MngOl(j] va b.dan tarkib topgan. Bu minerallar xossalari böyiça bir-biriga juda yaqin. Asl P. çiğanoqsimon sinadi, rangi tim kora, ba'zan qönğir qora. Qattiqligi 5—6. Ziçligi 4000— 4710kg/m3. Mört. P. nuraganda oksidla-nadi va degidratatsiyalanadi. Bunda kora qurum şaklidagi pirolyuzit hosil böladi. Oksidlaniş zonalarida, nuraş qobiklarida hamda çökindi foydali qazilmalar konlarida uçraydi. Sinonimi — romaneşit. Zakavkazye va Ukrainada yirik konlari bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПСИЛОМЕЛАН (юн. psilos — яланғоч, силлиқ, melos — қора) — минерал, марганецнинг мураккаб гидрооксиди. Унга яширин кристалли ва колломорф шаклдаги мураккаб таркибли гидро-оксидлар хос. МпО ва МпО2 нисбати оксидланиш даражасига қараб кенг ин-тервалда ўзгаради. Асл П. [(Ва, Н2О)2 Мп5О10], криптомелан [К2Мп8О16], голландит [Ва2Мп8О|6], коронадит [Pb2MngOl(j] ва б.дан таркиб топган. Бу минераллар хоссалари бўйича бир-бирига жуда яқин. Асл П. чиғаноқсимон синади, ранги тим кора, баъзан қўнғир қора. Қаттиқлиги 5—6. Зичлиги 4000— 4710кг/м3. Мўрт. П. нураганда оксидла-нади ва дегидратацияланади. Бунда кора қурум шаклидаги пиролюзит ҳосил бўлади. Оксидланиш зоналарида, нураш қобикларида ҳамда чўкинди фойдали қазилмалар конларида учрайди. Синоними — романешит. Закавказье ва Украинада йирик конлари бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.