Psixogeniyalar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 424-b. — ziyouz.com
Psixogeniyalar (psixo... va gen) — ruhiy iztirob beruvçi omillar oqiba-tida kelib çiqadigan psixik kasalliklar guruhi. P. nevrozlar va reaktiv psi-xozlarga bölinadi. Ruhiy iztirob beruvçi omillarning kuçiga va davomliligiga qarab har kanday kişilarda ham P. uçraşi mumkin, lekin ularning kelib çiqişiga, albatta, qöşimça omillar: ruhiy holatlar, jumladan, aql-idrok darajasi, işonuvçanlik, hissiyotlar xususiyati va b. kasalliklar oqibati (miyaning şikastlanişi, içki a'zolar xastaliklari, alkogolizm) ham sabab böladi. Kuçli dara-jadagi ta'sirotlar oqibatida reaktiv psixozlar kelib çiqadi. Reaktiv psi-xozlarning 3 ta asosiy mohiyati bor: 1) reaktiv psixozlar hamma vaqt ru-hiy iztiroblar oqibatida kelib çiqadi; 2) bemorlar keçinmalarida esa mana şu ruhiy iztiroblar aks etadi; 3) ruhiy iztiroblar yöqolişi b-n ruhiy xastalik ham barham topadi.
Öz navbatida, bemorlarning şaxsiy-konstitutsional mohiyatlariga qarab asosan 3 xil nevrozlar qayd qilina-di: nevrasteniya, isteriya va miyadan ketmaydigan holatlar nevrozi. P.ga mubtalo bölgan bemorlar iztirob beruvçi omillar bartaraf qilingandan keyin tezda va butunlay tuzalib ketişi mumkin. Birok, uzok, davom etgan iztirobli ruhiy keçinmalar kişi şaxsining özgarib ketişiga olib kelişi ehtimoldan xoli emas.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПСИХОГЕНИЯЛАР (психо... ва ген) — руҳий изтироб берувчи омиллар оқиба-тида келиб чиқадиган психик касалликлар гуруҳи. П. неврозлар ва реактив пси-хозларга бўлинади. Руҳий изтироб берувчи омилларнинг кучига ва давомлилигига қараб ҳар кандай кишиларда ҳам П. учраши мумкин, лекин уларнинг келиб чиқишига, албатта, қўшимча омиллар: руҳий ҳолатлар, жумладан, ақл-идрок даражаси, ишонувчанлик, ҳиссиётлар хусусияти ва б. касалликлар оқибати (миянинг шикастланиши, ички аъзолар хасталиклари, алкоголизм) ҳам сабаб бўлади. Кучли дара-жадаги таъсиротлар оқибатида реактив психозлар келиб чиқади. Реактив пси-хозларнинг 3 та асосий моҳияти бор: 1) реактив психозлар ҳамма вақт ру-ҳий изтироблар оқибатида келиб чиқади; 2) беморлар кечинмаларида эса мана шу руҳий изтироблар акс этади; 3) руҳий изтироблар йўқолиши б-н руҳий хасталик ҳам барҳам топади.
Ўз навбатида, беморларнинг шахсий-конституционал моҳиятларига қараб асосан 3 хил неврозлар қайд қилина-ди: неврастения, истерия ва миядан кетмайдиган ҳолатлар неврози. П.га мубтало бўлган беморлар изтироб берувчи омиллар бартараф қилингандан кейин тезда ва бутунлай тузалиб кетиши мумкин. Бирок, узок, давом этган изтиробли руҳий кечинмалар киши шахсининг ўзгариб кетишига олиб келиши эҳтимолдан холи эмас.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.