Psixrofil mikroorganizmlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 429-b. — ziyouz.com
Psixrofil mikroorganizmlar (yun. psychros — sovuq va ... fil) — kriofil mikroorganizmlar, 0' va undan pastroq (—10° gaça) haroratda ösa oladi. Obligat P.m. uçun optimal haro-rat 10—15°, fakultativlar uçun — 25—30°. Metabolitik jarayonlariga sovuq kam ta'sir qilişi, jumladan, fermentlarining ança past haroratda optimal ta'sir körsatişi, lipid almaşinuvining öziga xosligi (tarki-bida töyinmagan yoğ kislotalarning nisbatan köp bölişi) b-n boşqa mikroorganizmlardan farq qiladi. Aktinomitsetlardan taşqari barça mikroorganizmlar orasida uçraydi. Obligat P.m. nisbatan doimiy haroratda, fakultativ P.m. harorat keskin özgarib turadigan muhitda ham yaşay oladi. Ta-biatda keng tarqalgan. Arktika va Antarktida, ğorlar, qorlar va toğlardagi muzliklarda köp uçraydi. Mikro-skopik suvötlardan ayrim turlari (odatda, xlamidomenadalar) qizğiş pigment hosil qilib, qorni qizil rangga böyaş xususiyatiga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПСИХРОФИЛ МИКРООРГАНИЗМЛАР (юн. psychros — совуқ ва ... фил) — криофил микроорганизмлар, 0’ ва ундан пастроқ (—10° гача) ҳароратда ўса олади. Облигат П.м. учун оптимал ҳаро-рат 10—15°, факультативлар учун — 25—30°. Метаболитик жараёнларига совуқ кам таъсир қилиши, жумладан, ферментларининг анча паст ҳароратда оптимал таъсир кўрсатиши, липид алмашинувининг ўзига хослиги (тарки-бида тўйинмаган ёғ кислоталарнинг нисбатан кўп бўлиши) б-н бошқа микроорганизмлардан фарқ қилади. Актиномицетлардан ташқари барча микроорганизмлар орасида учрайди. Облигат П.м. нисбатан доимий ҳароратда, факультатив П.м. ҳарорат кескин ўзгариб турадиган муҳитда ҳам яшай олади. Та-биатда кенг тарқалган. Арктика ва Антарктида, ғорлар, қорлар ва тоғлардаги музликларда кўп учрайди. Микро-скопик сувўтлардан айрим турлари (одатда, хламидоменадалар) қизғиш пигмент ҳосил қилиб, қорни қизил рангга бўяш хусусиятига эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.