Psoriaz
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 430-b. — ziyouz.com
Psoriaz (yun. psoriasis — qiçima), qipiqli temiratki — yuqmaydigan surunkali teri kasalligi. Mod-dalar almaşinuvi (xususan, yoğ va uglevod almaşinuvi), nerv va endokrin sistema faoliyatining buzilişi, tonzillit, gaymorit, xoletsistit, adnek-sit va b. oqibatida kelib çiqişi, «suyak surişi» mumkin. Köpinça boşning soçli qismi, tizza, tirsak va qöl-oyoq yuzasida paydo böladi. Dastlab terida mayda, puşti yoki qizğiş tugunçalar hosil bölib, ularning usti qipiqlanuvçi oqiş, kumuş rang pöstloqb-n qoplanadi. Tugunçalar asta-sekin kattalaşib, bir-biriga qöşilib ketadi. Kasallik zörayganda P. toşmalari badanni butunlay egallab oladi (psoriatik eritrodermiya); bunda bemor özini yomon his qiladi, isitmalaydi, limfa tugunlari kattalaşadi.
P.ning ba'zi turida tirnoq, böğimlar ham zararlanib, şakli özgaradi, qarakat qilganda qattiq oğriydi, tirnoq yuzasi qalinlaşib, xira tortadi (quşlar tirnoğiga öxşab qoladi). Kasallik, odatda, kuz va qiş oylarida qözğab, yozda bir oz yengillaşadi (remissiya). Asabiyruhiy şikastlar, spirtli içimliklar içiş, quvvatsizlaniş, parhez buzilişi natijasida P. toşmalari qaytadan paydo böladi. Teri kasalligiga xos belgilar közga taşlanganda, albatta, vraçga uçraşiş va uning körsatmasi böyiça davolaniş lozim. Maxsus davo tadbirlaridan taşqari, sut-ösimlik mahsulotlaridan tayyorlangan parhez taomlar, xususan, töla bemorlarga tvorog, ösimlik moyi, vitaminga (A, V, S) boy ovqatlar tavsiya etiladi. P.ning xili va keçiş davrlariga qarab vraç buyurganda iqlim b-n davolaniş yaxşi naf beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПСОРИАЗ (юн. psoriasis — қичима), қипиқли темиратки — юқмайдиган сурункали тери касаллиги. Мод-далар алмашинуви (хусусан, ёғ ва углевод алмашинуви), нерв ва эндокрин система фаолиятининг бузилиши, тонзиллит, гайморит, холецистит, аднек-сит ва б. оқибатида келиб чиқиши, «суяк суриши» мумкин. Кўпинча бошнинг сочли қисми, тизза, тирсак ва қўл-оёқ юзасида пайдо бўлади. Дастлаб терида майда, пушти ёки қизғиш тугунчалар ҳосил бўлиб, уларнинг усти қипиқланувчи оқиш, кумуш ранг пўстлоқб-н қопланади. Тугунчалар аста-секин катталашиб, бир-бирига қўшилиб кетади. Касаллик зўрайганда П. тошмалари баданни бутунлай эгаллаб олади (псориатик эритродермия); бунда бемор ўзини ёмон ҳис қилади, иситмалайди, лимфа тугунлари катталашади.
П.нинг баъзи турида тирноқ, бўғимлар ҳам зарарланиб, шакли ўзгаради, қаракат қилганда қаттиқ оғрийди, тирноқ юзаси қалинлашиб, хира тортади (қушлар тирноғига ўхшаб қолади). Касаллик, одатда, куз ва қиш ойларида қўзғаб, ёзда бир оз енгиллашади (ремиссия). Асабийруҳий шикастлар, спиртли ичимликлар ичиш, қувватсизланиш, парҳез бузилиши натижасида П. тошмалари қайтадан пайдо бўлади. Тери касаллигига хос белгилар кўзга ташланганда, албатта, врачга учрашиш ва унинг кўрсатмаси бўйича даволаниш лозим. Махсус даво тадбирларидан ташқари, сут-ўсимлик маҳсулотларидан тайёрланган парҳез таомлар, хусусан, тўла беморларга творог, ўсимлик мойи, витаминга (А, В, С) бой овқатлар тавсия этилади. П.нинг хили ва кечиш даврларига қараб врач буюрганда иқлим б-н даволаниш яхши наф беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.