Ptolemey Klavdiy

Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 431-b. — ziyouz.com

Ptolemey Klavdiy (taxm. 170 y. vafot etgan) — yunon olimi. Iskandariyada astronomik kuzatişlar olib borgan. P. «Almagest» va «Surat ul-arz» nomli maşhur asarlar muallifi. «almajistiy» öşa davrgaça bölgan astronomiya fani yutuklarining geotsen-trik sistemadagi bayonidir.

P.ning «Geografiyadan qöllanma» asarida muhim geografik ma'lumotlar b-n birga köplab geografik joylar, jumladan, Örta Osiyoning Buxoro, Samarqand, Kölob, Kos, Binket, Şoş, Zomin, Forob, Farğona kabi şahar va viloyatlarining geografik koordinatalari keltirilgan. P. asarlari Şarkda astronomiya, mat. va geografiyaning rivojlanişiga katta ta'sir körsatdi. Beruniy «Qonuni Ma'sudiy» asarini yozişda P. asarlariga asoslangan. P.ning matematika, astronomiyaga bağişlangan «Analemma», «Planisferiy», «Ölçamlar haqida» va b. asarlari ma'lum. Optikaga oid 5 jildli risolasi tamoman yöq bölib ketgan deb hisoblanardi. 1801 y. uning arabçadan lotin tiliga qilingan töliq tarjimasi topilgan.

Ad.: Bronşten V. A., Klavdiy Ptolemey, M., 1988.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ПТОЛЕМЕЙ Клавдий (тахм. 170 й. вафот этган) — юнон олими. Искандарияда астрономик кузатишлар олиб борган. П. «Алмагест» ва «Сурат ул-арз» номли машҳур асарлар муаллифи. «алмажистий» ўша давргача бўлган астрономия фани ютукларининг геоцен-трик системадаги баёнидир.

П.нинг «Географиядан қўлланма» асарида муҳим географик маълумотлар б-н бирга кўплаб географик жойлар, жумладан, Ўрта Осиёнинг Бухоро, Самарқанд, Кўлоб, Кос, Бинкет, Шош, Зомин, Фороб, Фарғона каби шаҳар ва вилоятларининг географик координаталари келтирилган. П. асарлари Шаркда астрономия, мат. ва географиянинг ривожланишига катта таъсир кўрсатди. Беруний «Қонуни Маъсудий» асарини ёзишда П. асарларига асосланган. П.нинг математика, астрономияга бағишланган «Аналемма», «Планисферий», «Ўлчамлар ҳақида» ва б. асарлари маълум. Оптикага оид 5 жилдли рисоласи тамоман йўқ бўлиб кетган деб ҳисобланарди. 1801 й. унинг арабчадан лотин тилига қилинган тўлиқ таржимаси топилган.

Ад.: Бронштэн В. А., Клавдий Птолемей, М., 1988.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.