Pul-Kredit siyosati
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 442-b. — ziyouz.com
Pul-Kredit siyosati - hukumatning pul muomalasi va kredit sohasida olib boradigan boş yöli va mamlakat iqtisodiyoti barqarorligini va uning samarali faoliyatini ta'minlaşga, pul tizimini lozim darajada mustahkam sak/gab turişga qaratilgan çora-tadbirlari. P.-k.s. davlat iqtisodiy siyosatining tarkibiy qismi bölib, odatda, uni Markaziy bank amalga oşiradi. P.-k.s. orqali muomaladagi ortiqça pul massasi qisqartiriladi yoki köpay-tiriladi, inflyatsiyann pasaytiriş çora-tadbirlari köriladi. Markaziy bank P.-k.s.ni olib borişda pul bo-zoriga töğridan-töğri — özining boşqaruv vakolatlari yordamida va pul emissiyasi orqali ta'sir ötkazişi mumkin.
P.-k.s. bevosita va bilvosita vositalar orqali amalga oşiriladi. Bevosita vositalar — moliyaviy in-tlardagi moliyaviy aktivlar narxlari (foiz stavkalari)ni yoki ular haj-mini töğridan-töğri boşqariş orqali olib boriladi. Markaziy bank tomonidan tijorat banklaridagi mavjud depozit kurinişidagi pullarni hamda ular tomonidan beriladigan kreditlar narxlari va hajmi nazorat qili-nadi. Bilvosita vositalar — Markaziy bank tomonidan moliyaviy in-tlar resurslarita bozor mexanizmlari (majburiy zaxiratalablari, oçiq bozordagi operatsiyalar, tijorat banklarini qayta moliyalaş va Markaziy bankning hisob stavkasi, tijorat banklaridan depozitlarni qabul qiliş va b.) orqali iqtisodiyotdagi pul massasiga ta'sir etiladi.
Markaziy bank foydalanadigan vositalarning har biri foiz stavkalarining ösişiga, kreditlaş va qarz oliş hajmini kamaytirişga, lozim bölganda foiz stavkalarini oşirişga yoki, aksinça, tuşirişga xizmat qiladi. Oçiq bozordagi operatsiyalar, majburiy eng kam zaxiralarning bölişi, hisobga oliş siyosati, valyuta siyosati P.-k.s.ning asosiy tarkibiy qismlarini taşkil etadi (q. Valyuta siyosati).
Q.: Valyuta siyosati
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПУЛ-КРЕДИТ СИЁСАТИ - ҳукуматнинг пул муомаласи ва кредит соҳасида олиб борадиган бош йўли ва мамлакат иқтисодиёти барқарорлигини ва унинг самарали фаолиятини таъминлашга, пул тизимини лозим даражада мустаҳкам сак/габ туришга қаратилган чора-тадбирлари. П.-к.с. давлат иқтисодий сиёсатининг таркибий қисми бўлиб, одатда, уни Марказий банк амалга оширади. П.-к.с. орқали муомаладаги ортиқча пул массаси қисқартирилади ёки кўпай-тирилади, инфляциянн пасайтириш чора-тадбирлари кўрилади. Марказий банк П.-к.с.ни олиб боришда пул бо-зорига тўғридан-тўғри — ўзининг бошқарув ваколатлари ёрдамида ва пул эмиссияси орқали таъсир ўтказиши мумкин.
П.-к.с. бевосита ва билвосита воситалар орқали амалга оширилади. Бевосита воситалар — молиявий ин-тлардаги молиявий активлар нархлари (фоиз ставкалари)ни ёки улар ҳаж-мини тўғридан-тўғри бошқариш орқали олиб борилади. Марказий банк томонидан тижорат банкларидаги мавжуд депозит куринишидаги пулларни ҳамда улар томонидан бериладиган кредитлар нархлари ва ҳажми назорат қили-нади. Билвосита воситалар — Марказий банк томонидан молиявий ин-тлар ресурсларита бозор механизмлари (мажбурий захираталаблари, очиқ бозордаги операциялар, тижорат банкларини қайта молиялаш ва Марказий банкнинг ҳисоб ставкаси, тижорат банкларидан депозитларни қабул қилиш ва б.) орқали иқтисодиётдаги пул массасига таъсир этилади.
Марказий банк фойдаланадиган воситаларнинг ҳар бири фоиз ставкаларининг ўсишига, кредитлаш ва қарз олиш ҳажмини камайтиришга, лозим бўлганда фоиз ставкаларини оширишга ёки, аксинча, туширишга хизмат қилади. Очиқ бозордаги операциялар, мажбурий энг кам захираларнинг бўлиши, ҳисобга олиш сиёсати, валюта сиёсати П.-к.с.нинг асосий таркибий қисмларини ташкил этади (қ. Валюта сиёсати).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.