Pulemyot
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 441-b. — ziyouz.com
Pulemyot (rus. pulya — öq va metat — otiş) — duşmanning yer, havo va suvdagi nişonlarini şikastlaş uçun işlatiladigan tezotar avtomatik qurol. Tuzilişi va vazifasiga köra: stanokli, köl, tank, zenit, aviatsiya va rota P.lari, stvolining diametri böyiça asosiy kalibrli (6,5 — 8,0 mm) va yirik kalibrli (12,7—15 mm) xillarga bölinadi. Stanokli P. 2000— 2800 m gaça masofadan yerdagi nişonlarni va 500 m gaça masofadan havodagi nişonlarni şikastlaydi. Stanokli P. minutiga 250 — 700 öq uzadi, oğirligi 40—41 kg. Bu P.dan otişda ikki kişi iştirok etadi. Zenit P.i havodagi nişonlarni (500 m gaça masofada) otiş uçun möljallangan. Bu P. yirik kalibrli bölib, tank, bronetransportyor, kema va b. ga örnatiladi. Nişonni 1830—3500 m dan şikastlaydi. Tank P.i tankka örnatila-di: duşmanga tank töpi b-n birgalikda yoki alohida talafot yetkaziş uçun möljallangan. Aviatsiya P.i, odatda, samolyot va vertolyotlarga örnatila-di; duşman samolyotini, paraşyutçilarini hamda yerdagi nişonlarni otiş uçun qöllaniladi. Qöl P. duşmanning jonli kuçlari va öt oçiş vosi-talarini şikastlaş uçun möljallangan; 1500—1830 m gaça masofadagi nişonni aniquradi. Qöl P.idan past uçuvçi samolyotlarga qarşi otişda xam foydalaniş mumkin. Qöl P.ining jangovar öq uziş tezligi minutiga 150—600 öq, oğirligi 10 — 16,25 kg. Uni bir kişi işlata oladi. Rota P.i 1000 m gaça masofadagi oçiq gruppa-viy va yolğiz nişonlarni şikastlaş uçun qöllaniladi. Jangovar otiş tezligi minutiga 250 öq. P.lar magazinli va lentali turlarga bölinadi. P. b-n piyoda askarlar, tank, aviatsiya va b. harbiy bölinmalar qurollantiriladi. Birinçi P.ni amerika ixtiroçisi X. S. Maksim 1883 y. ixtiro qilgan. Hozir köp mamlakatlarning qöşinlarida rus ixtiroçilari V. A. Degtarev va M. T. Kalaşnikov P.laridan foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПУЛЕМЁТ (рус. пуля — ўқ ва метать — отиш) — душманнинг ер, ҳаво ва сувдаги нишонларини шикастлаш учун ишлатиладиган тезотар автоматик қурол. Тузилиши ва вазифасига кўра: станокли, кўл, танк, зенит, авиация ва рота П.лари, стволининг диаметри бўйича асосий калибрли (6,5 — 8,0 мм) ва йирик калибрли (12,7—15 мм) хилларга бўлинади. Станокли П. 2000— 2800 м гача масофадан ердаги нишонларни ва 500 м гача масофадан ҳаводаги нишонларни шикастлайди. Станокли П. минутига 250 — 700 ўқ узади, оғирлиги 40—41 кг. Бу П.дан отишда икки киши иштирок этади. Зенит П.и ҳаводаги нишонларни (500 м гача масофада) отиш учун мўлжалланган. Бу П. йирик калибрли бўлиб, танк, бронетранспортёр, кема ва б. га ўрнатилади. Нишонни 1830—3500 м дан шикастлайди. Танк П.и танкка ўрнатила-ди: душманга танк тўпи б-н биргаликда ёки алоҳида талафот етказиш учун мўлжалланган. Авиация П.и, одатда, самолёт ва вертолётларга ўрнатила-ди; душман самолётини, парашютчиларини ҳамда ердаги нишонларни отиш учун қўлланилади. Қўл П. душманнинг жонли кучлари ва ўт очиш воси-таларини шикастлаш учун мўлжалланган; 1500—1830 м гача масофадаги нишонни аниқуради. Қўл П.идан паст учувчи самолётларга қарши отишда хам фойдаланиш мумкин. Қўл П.ининг жанговар ўқ узиш тезлиги минутига 150—600 ўқ, оғирлиги 10 — 16,25 кг. Уни бир киши ишлата олади. Рота П.и 1000 м гача масофадаги очиқ группа-вий ва ёлғиз нишонларни шикастлаш учун қўлланилади. Жанговар отиш тезлиги минутига 250 ўқ. П.лар магазинли ва лентали турларга бўлинади. П. б-н пиёда аскарлар, танк, авиация ва б. ҳарбий бўлинмалар қуроллантирилади. Биринчи П.ни америка ихтирочиси X. С. Максим 1883 й. ихтиро қилган. Ҳозир кўп мамлакатларнинг қўшинларида рус ихтирочилари В. А. Дегтарев ва М. Т. Калашников П.ларидан фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.