Pulpit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 443-b. — ziyouz.com
Pulpit — tiş böşliğini töldi-rib turadigan ğovak biriktiruvçi töqima — pulpançng yalliğlanişi. Pulpaga tiş çirişi natijasida mikrob kirişi, şuningdek, tişni qon b-n ta'minlaydigan kon tomirlarning jarohatlanişi, tiş sinib, pulpaning oçilib qolişi tufayli ham yalliğlaniş röy beradi. Turli ki-myoviy moddalar ta'sirida (har xil kislotalar işlatiladigan korxonalarda işlaydigan kişilarda) ham P. paydo bölişi mumkin. Kasallik köpinça tösatdan boşlanadi. Tiş qattiq oğriydi (ovqat çaynaş, issiq yoki sovuq ta'siriga boğliq bölmagan holda), oğriq boşqa tişlar, ensa, quloq, çakkaga ham tarqaladi. Oğriqqa pulpa yalliğlanganda tişning qattiq töqimalari içidagi yumşoq töqimalar şişib, pul-padagi nervlarni ezib qöyişi sabab böladi. P. natijasida pulpa öladi, oğriq kamayadi, lekin tiş öz vaqtida davolanmasa, vaqt ötişi b-n ölgan pulpadagi mikroblar tiş kanali orqali tiş atrofidagi töqimalarga öta-di, natijada tiş ildizi uçidagi töqimalar yalliğlanib, periodontit kelib çiqadi.
P.ni vraç-stomatolog davolaydi. P.ning oldini oliş çirigan tişlarni öz vaqtida davolatişdan iborat, yilda 2 marta vraç-stomatologga köri-nib turiş maqsadga muvofiqdir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПУЛЬПИТ — тиш бўшлиғини тўлди-риб турадиган ғовак бириктирувчи тўқима — пульпанчнг яллиғланиши. Пульпага тиш чириши натижасида микроб кириши, шунингдек, тишни қон б-н таъминлайдиган кон томирларнинг жароҳатланиши, тиш синиб, пульпанинг очилиб қолиши туфайли ҳам яллиғланиш рўй беради. Турли ки-мёвий моддалар таъсирида (ҳар хил кислоталар ишлатиладиган корхоналарда ишлайдиган кишиларда) ҳам П. пайдо бўлиши мумкин. Касаллик кўпинча тўсатдан бошланади. Тиш қаттиқ оғрийди (овқат чайнаш, иссиқ ёки совуқ таъсирига боғлиқ бўлмаган ҳолда), оғриқ бошқа тишлар, энса, қулоқ, чаккага ҳам тарқалади. Оғриққа пульпа яллиғланганда тишнинг қаттиқ тўқималари ичидаги юмшоқ тўқималар шишиб, пуль-падаги нервларни эзиб қўйиши сабаб бўлади. П. натижасида пульпа ўлади, оғриқ камаяди, лекин тиш ўз вақтида даволанмаса, вақт ўтиши б-н ўлган пульпадаги микроблар тиш канали орқали тиш атрофидаги тўқималарга ўта-ди, натижада тиш илдизи учидаги тўқималар яллиғланиб, периодонтит келиб чиқади.
П.ни врач-стоматолог даволайди. П.нинг олдини олиш чириган тишларни ўз вақтида даволатишдан иборат, йилда 2 марта врач-стоматологга кўри-ниб туриш мақсадга мувофиқдир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.