Pyer Simon Laplas
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 40-b. — ziyouz.com
Laplas Pyer Simon LAPLAS (Laplace) Pyer Simon (1749.23.3, Normandiya, Bomon-an-Oj — 1827.5.3, Parij) — fransuz astronomi, matematigi va fizigi. Parij FA akad. (1785). Fransiya akademiyasi a'zosi (1816). Parij harbiy maktabi prof. (1766 y.dan). Fransiyada oliy ta'lim tizimini qayta taşkil etişda, Normal va Politexnik maktablar yaratişda qatnaşgan. Ölçovlarning metrik sistemasini kiritişga rahbarlik qilgan (1790). L.ning ilmiy faoliyati astronomiya böyiça osmon mexanikasi, kosmogoniyaga; mat. böyiça differensial tenglamalarta; fizika böyiça issiqlik, molekulyar fizika va akustikaga bağişlangan. Uning «Osmon mexanikasi haqida traktat» asari (1798—1825) şu sohalarga bagişlangan. 1796 y.da L. Quyoş sistemasining paydo bölişi haqida kosmogonik gipotezani işlab çikdi. Algebra, ehtimollar nazariyasi, matematik fizika, termodinamika sohasidagi işlari ham muhim. L. falsafiy qaraşlari b-n fransuz materialistlariga yaqin turgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛАПЛАС (Laplace) Пьер Симон (1749.23.3, Нормандия, Бомон-ан-Ож — 1827.5.3, Париж) — француз астрономи, математиги ва физиги. Париж ФА акад. (1785). Франция академияси аъзоси (1816). Париж ҳарбий мактаби проф. (1766 й.дан). Францияда олий таълим тизимини қайта ташкил этишда, Нормал ва Политехник мактаблар яратишда қатнашган. Ўлчовларнинг метрик системасини киритишга раҳбарлик қилган (1790). Л.нинг илмий фаолияти астрономия бўйича осмон механикаси, космогонияга; мат. бўйича дифференциал тенгламаларта; физика бўйича иссиқлик, молекуляр физика ва акустикага бағишланган. Унинг «Осмон механикаси ҳақида трактат» асари (1798—1825) шу соҳаларга багишланган. 1796 й.да Л. Қуёш системасининг пайдо бўлиши ҳақида космогоник гипотезани ишлаб чикди. Алгебра, эҳтимоллар назарияси, математик физика, термодинамика соҳасидаги ишлари ҳам муҳим. Л. фалсафий қарашлари б-н француз материалистларига яқин турган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.