Qadimgi fors yozuvi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 10-b. — ziyouz.com
Qadimgi fors yozuvi — mixxat turlaridan biri; mixsimon (ponasimon) belgilardan iborat, bir qança ideogrammalar qöşilgan böğinli yozuv. Eronda mil. av. 6—4-asrlarda — Doro I davridan to Artakserks III davrigaça axomaniylarning bitiklarida qöllangan. Şaklan ugarit, bobil mixxatlariga öxşasa ham, kelib çiqişi jihatidan bevosita ular bilan boğliq emas.
Q.f.yo.ning kelib çiqişi haqida 2 xil nuqtai nazar mavjud; 1) Doro I ning özi yozib qoldirgan ma'lumotga köra, Q.f.yo. uzoq taraqqiyot natijasi emas, avval boşdanoq mukammal va yaxlit bir yozuv bölgan; uşbu yozuvni şohning özi, ehtimol, uning olimmirzolaridan biri kaşf etgan. Bunda yozuv ixtiroçisi bobil yozuvini ham, ğarbiy som böğinli yozuvini ham bilganligi taxmin qilinadi; 2) nemis olimi I.Gelbning fikriga köra, Q.f.yo. bobil mixxatidan böğinli yozuvgaça uzoq rivojlaniş yölini ötiş natijasida paydo bölgan. Nemis olimi I.Fridrix esa mazkur nuqtai nazarlarga yakun yasab, Q.f.yo. 2 xil yozuv tizimi (bobil mixxati va ğarbiy som böğinli yozuvi) ning nomukammal qöşilişidan kelib çiqqan bölişi mumkin, deb hisoblaydi.
Ad.: Fridrix I., Istoriya pisma, per. s nem., M., 1978.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАДИМГИ ФОРС ЁЗУВИ — миххат турларидан бири; михсимон (понасимон) белгилардан иборат, бир қанча идеограммалар қўшилган бўғинли ёзув. Эронда мил. ав. 6—4-асрларда — Доро I давридан то Артаксеркс III давригача ахоманийларнинг битикларида қўлланган. Шаклан угарит, бобил миххатларига ўхшаса ҳам, келиб чиқиши жиҳатидан бевосита улар билан боғлиқ эмас.
Қ.ф.ё.нинг келиб чиқиши ҳақида 2 хил нуқтаи назар мавжуд; 1) Доро I нинг ўзи ёзиб қолдирган маълумотга кўра, Қ.ф.ё. узоқ тараққиёт натижаси эмас, аввал бошданоқ мукаммал ва яхлит бир ёзув бўлган; ушбу ёзувни шоҳнинг ўзи, эҳтимол, унинг олиммирзоларидан бири кашф этган. Бунда ёзув ихтирочиси бобил ёзувини ҳам, ғарбий сом бўғинли ёзувини ҳам билганлиги тахмин қилинади; 2) немис олими И.Гельбнинг фикрига кўра, Қ.ф.ё. бобил миххатидан бўғинли ёзувгача узоқ ривожланиш йўлини ўтиш натижасида пайдо бўлган. Немис олими И.Фридрих эса мазкур нуқтаи назарларга якун ясаб, Қ.ф.ё. 2 хил ёзув тизими (бобил миххати ва ғарбий сом бўғинли ёзуви) нинг номукаммал қўшилишидан келиб чиққан бўлиши мумкин, деб ҳисоблайди.
Ад.: Фридрих И., История письма, пер. с нем., М., 1978.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.