«Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar»
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 11-b. — ziyouz.com
«Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» (asl nomi «Alosor al boqiya an alqurun alholiya») — Beruniyning yirik ensiklopedik asari. 1000—03 yillarda Jurjon şahrida yozilgan va Jurjon hokimi Qobus ibn Vaşmgirga taqdim etilgan. Asarda Örta Osiyo xalqlari, yahudiy, yunon va boşqalar xalqlarning yil hisoblari, hayitlari, maşhur kunlari, ijtimoiy, madaniy va ilmiy hayotining tarixi, urf-odatlari, dunyoqaraşlari hamda Örta Osiyoning arablar tomonidan istilo qilinişi haqida töliq ma'lumotlar berilgan. Unda olimning tabiiy fanlarning turli sohalariga, jumladan, astronomiya, mat., fizika, xaritagrafiya va boşqalar fanlarga oid kaşfiyotlari öz ifodasini topgan. Asar Yevropada 19- asr ning 2-yarmida ma'lum bölgan. Nemis şarqşunosi E.Zaxau 1876—78 yillarda asarning arabça matnini, 1879 yilda ingliz tilidagi tarjimasini («Şarq xalqlarining tarixi» nomi bilan) naşr ettirgan. Köpinça ilmiy adabiyotda «Xronologiya» deb ham ataladigan bölgan. Eronlik olim Sayrafiy 1943 yilda Tehronda fors tilida çiqargan. Asarning rusça tarjimasi 1957 yilda, özbekça tarjimasi 1968 yilda Toşkentda Beruniy «Tanlangan asarlari» turkumida (1jild) Özbekiston FA Abu Rayhon Beruniy nomidagi Şarqşunoslik instituti tomonidan naşr qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ҚАДИМГИ ХАЛҚЛАРДАН ҚОЛГАН ЁДГОРЛИКЛАР» (асл номи «Алосор ал боқия ан алқурун алҳолия») — Берунийнинг йирик энциклопедик асари. 1000—03 йилларда Журжон шаҳрида ёзилган ва Журжон ҳокими Қобус ибн Вашмгирга тақдим этилган. Асарда Ўрта Осиё халқлари, яҳудий, юнон ва бошқалар халқларнинг йил ҳисоблари, ҳайитлари, машҳур кунлари, ижтимоий, маданий ва илмий ҳаётининг тарихи, урф-одатлари, дунёқарашлари ҳамда Ўрта Осиёнинг араблар томонидан истило қилиниши ҳақида тўлиқ маълумотлар берилган. Унда олимнинг табиий фанларнинг турли соҳаларига, жумладан, астрономия, мат., физика, харитаграфия ва бошқалар фанларга оид кашфиётлари ўз ифодасини топган. Асар Европада 19- аср нинг 2-ярмида маълум бўлган. Немис шарқшуноси Э.Захау 1876—78 йилларда асарнинг арабча матнини, 1879 йилда инглиз тилидаги таржимасини («Шарқ халқларининг тарихи» номи билан) нашр эттирган. Кўпинча илмий адабиётда «Хронология» деб ҳам аталадиган бўлган. Эронлик олим Сайрафий 1943 йилда Теҳронда форс тилида чиқарган. Асарнинг русча таржимаси 1957 йилда, ўзбекча таржимаси 1968 йилда Тошкентда Беруний «Танланган асарлари» туркумида (1жилд) Ўзбекистон ФА Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти томонидан нашр қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.