Qal'aliqir
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 40-b. — ziyouz.com
Qal'aliqir — qadimiy Xorazm hududidagi şahar xarobasi (mil. av. 6—4-asrlar). Toşhovuz viloyati (Turkmaniston) hududida, qadimiy Çirmonyop kanali böylarida joylaşgan. 1939 yil S.GT. Tolstov tomonidan tadqiq etilgan. 1950 yilda Xorazm arxeologiyaetnografiya ekspeditsiyasi tomonidan qayta tadqiq qilingan. 1953 va 1958 yilda Yu.A.Rappoport rahbarligida tekşiruv işlari olib borilgan. Q. 2 ta yirik şahar xarobasi (Q.1 va QN)dan iborat. Q.1 töğri törtburçaksimon şaklda, hajmi 1100x700 m. Q.P esa uçburçaksimon (tepalik şakliga köra) bölib, mayd. 1000x400 m. Şahar xarobalarining içki yuzasida madaniy qatlam mutlaqo uçramaydi. Bu joy çorva saqlanadigan qöra vazifasini ötagan (q. Var). Şahar aholisi mudofaa devoriga joylaşgan usti gumbaz bilan yopilgan yölaksimon tor xonalarda yaşaganlar. Q.da 2 ta parallel içki yölaksimon turar joy xonalari topilgan. Q.ning boşqa qismida turar joylar aniqlanmagan. Şim. devor oldidagi köp xonali bino dafn inşooti — «öliklar uyi» bölib, unda loydan yasalgan katta idişlarda (ossuariylar) mayyitlarning suyaklari saqlangan. Avestoda xuddi Q.dagi kabi yölaksimon turar joylar, kvadrat şakldagi varlar haqida aytib ötilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАЛЪАЛИҚИР — қадимий Хоразм ҳудудидаги шаҳар харобаси (мил. ав. 6—4-асрлар). Тошҳовуз вилояти (Туркманистон) ҳудудида, қадимий Чирмонёп канали бўйларида жойлашган. 1939 йил С.ГТ. Толстов томонидан тадқиқ этилган. 1950 йилда Хоразм археологияэтнография экспедицияси томонидан қайта тадқиқ қилинган. 1953 ва 1958 йилда Ю.А.Раппопорт раҳбарлигида текширув ишлари олиб борилган. Қ. 2 та йирик шаҳар харобаси (Қ.1 ва ҚН)дан иборат. Қ.1 тўғри тўртбурчаксимон шаклда, ҳажми 1100x700 м. Қ.П эса учбурчаксимон (тепалик шаклига кўра) бўлиб, майд. 1000x400 м. Шаҳар харобаларининг ички юзасида маданий қатлам мутлақо учрамайди. Бу жой чорва сақланадиган қўра вазифасини ўтаган (қ. Вар). Шаҳар аҳолиси мудофаа деворига жойлашган усти гумбаз билан ёпилган йўлаксимон тор хоналарда яшаганлар. Қ.да 2 та параллел ички йўлаксимон турар жой хоналари топилган. Қ.нинг бошқа қисмида турар жойлар аниқланмаган. Шим. девор олдидаги кўп хонали бино дафн иншооти — «ўликлар уйи» бўлиб, унда лойдан ясалган катта идишларда (оссуарийлар) маййитларнинг суяклари сақланган. Авестода худди Қ.даги каби йўлаксимон турар жойлар, квадрат шаклдаги варлар ҳақида айтиб ўтилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.