Qalandar
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 32–33-b. — ziyouz.com
Qalandar — 1) tarki dunyo qilgan, göşanişinlikka berilgan odam, sufiy; tasavvuf yöliga kirib, darbadarlik va xayrehson bilan kun keçiruvçi kişi. «Q» istilohi sufiylarning asarlarida zikru samo' orqali Allohga ruhan yaqinlaşib, fakru fanoga va haqiqatga eryşiş maqsadida öz jismini va qalbini poklaşga intilgan darvişlarga nisbatan qöllanilgan. Q muayyan jamoa (suluk)ga birlaşib, uning ta'limotini tarğib etgan, öz murşidi (şayx, eşon yoki pir)ning körsatmalarini bajarişi şart hisoblangan. 2) Xiva xonligida saroy xizmatçilari. Xon tantana bilan safarga çiqqan vaqtlarida, serhaşam janda kiygan Q.lar marosimning oldida piyoda borişgan. Xon qalandarxona yonidan ötib qolsa, Qlar pirining madhini eşitmoq uçun albatta töxtaşgan. Xonni maqtagan, safarga çiqişda unga tantanali tus bergan. Saroyda 10—22 Q. bölgan.
Örta Osiyoda Q.larning faoliyati bilan boğliq qalandarxona va xonaqohlar mavjud bölgan. Q.lar Şarqdagi musulmon davlatlarida, jumladan, Pokiston, Hindiston, Indoneziya, Eron va Afrikaning ayrim mamlakatlarida hozir ham bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАЛАНДАР — 1) тарки дунё қилган, гўшанишинликка берилган одам, суфий; тасаввуф йўлига кириб, дарбадарлик ва хайрэҳсон билан кун кечирувчи киши. «Қ» истилоҳи суфийларнинг асарларида зикру самоъ орқали Аллоҳга руҳан яқинлашиб, факру фанога ва ҳақиқатга эрйшиш мақсадида ўз жисмини ва қалбини поклашга интилган дарвишларга нисбатан қўлланилган. Қ муайян жамоа (сулук)га бирлашиб, унинг таълимотини тарғиб этган, ўз муршиди (шайх, эшон ёки пир)нинг кўрсатмаларини бажариши шарт ҳисобланган. 2) Хива хонлигида сарой хизматчилари. Хон тантана билан сафарга чиққан вақтларида, серҳашам жанда кийган Қ.лар маросимнинг олдида пиёда боришган. Хон қаландархона ёнидан ўтиб қолса, Қлар пирининг мадҳини эшитмоқ учун албатта тўхташган. Хонни мақтаган, сафарга чиқишда унга тантанали тус берган. Саройда 10—22 Қ. бўлган.
Ўрта Осиёда Қ.ларнинг фаолияти билан боғлиқ қаландархона ва хонақоҳлар мавжуд бўлган. Қ.лар Шарқдаги мусулмон давлатларида, жумладан, Покистон, Ҳиндистон, Индонезия, Эрон ва Африканинг айрим мамлакатларида ҳозир ҳам бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.