Qandağoç
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 51-b. — ziyouz.com
Qandağoç — qayindoşlar oilasiga mansub barg tökuvçi daraxt va butalar turkumi. Asosan, Şim. yarim şarda 50 ga yaqin turi ma'lum. Yevrosiyo, Şim. Amerikada hamda Janubiy Amerika toğlarida tarqalgan. Q.ning qora Q., kulrang yoki oq Q., sibir Q.i, yumşoq tukli, kavkazda ösadigan noyobsögalli Q. yuraksimoi Q. hamda manzarali qizil Q. turlari köp uçraydi. Muhim xöjalik ahamiyatiga ega bölgan qora Q.ning böyi 25 (30—35) m. Şoxşabbasi yaxşi, rivojlaşai. Pöstloği töq mallarang, ğadirbudir. Barglari dumaloq. Bir uyli, çetdan çanglanadi. Birinçi 20—30 yilda tez ösadi. 30—40 yoşidan mevalaydi. Yoğoçi pişiq, qayişqoq. 100—300 yil yaşaydi. Qora Q yuqori mahsuddor sof (yoki oq qayin, qoraqarağay, qayrağoç va bilan aralaş) köçatlar beradigan qimmatli örmon hosil qiluvçi tur. Q.ning barça turlaridan kökalamzorlaştiriş, soğlomlaştiriş, boğlar, xiyobonlar taşkil qiliş va boşqalar maqsadlarda foydalaniladi. Yoğoçi mebelsozlik, tokarlik sanoatida, öymakorlikda, faner işlab çiqarişda işlatiladi, mustahkamligi (çirimasligi) tufayli gidrotexnik inşootlar qurilişida qöllanadi. Pöstloğidan teri oşlaşda (16% gaça tannin moddasi bor) va böyoq olişda foydalaniladi. Uruğidan, ildiz baçkisidan köpayadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАНДАҒОЧ — қайиндошлар оиласига мансуб барг тўкувчи дарахт ва буталар туркуми. Асосан, Шим. ярим шарда 50 га яқин тури маълум. Евросиё, Шим. Америкада ҳамда Жанубий Америка тоғларида тарқалган. Қ.нинг қора Қ., кулранг ёки оқ Қ., сибирь Қ.и, юмшоқ тукли, кавказда ўсадиган ноёбсўгалли Қ. юраксимои Қ. ҳамда манзарали қизил Қ. турлари кўп учрайди. Муҳим хўжалик аҳамиятига эга бўлган қора Қ.нинг бўйи 25 (30—35) м. Шохшаббаси яхши, ривожлашаи. Пўстлоғи тўқ малларанг, ғадирбудир. Барглари думалоқ. Бир уйли, четдан чангланади. Биринчи 20—30 йилда тез ўсади. 30—40 ёшидан мевалайди. Ёғочи пишиқ, қайишқоқ. 100—300 йил яшайди. Қора Қ юқори маҳсуддор соф (ёки оқ қайин, қорақарағай, қайрағоч ва билан аралаш) кўчатлар берадиган қимматли ўрмон ҳосил қилувчи тур. Қ.нинг барча турларидан кўкаламзорлаштириш, соғломлаштириш, боғлар, хиёбонлар ташкил қилиш ва бошқалар мақсадларда фойдаланилади. Ёғочи мебелсозлик, токарлик саноатида, ўймакорликда, фанер ишлаб чиқаришда ишлатилади, мустаҳкамлиги (чиримаслиги) туфайли гидротехник иншоотлар қурилишида қўлланади. Пўстлоғидан тери ошлашда (16% гача таннин моддаси бор) ва бўёқ олишда фойдаланилади. Уруғидан, илдиз бачкисидан кўпаяди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.