Qandahor
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 51–52-b. — ziyouz.com
Qandahor — Afğonistonning jan. qismidagi şahar, Hindukuş toğlarining ğarbiy etagida. Qandahor viloyatining ma'muriy markazi. Aholisi 339,2 ming kişi (2003). Transport yöllari çorrahasi. Aeroporti xalqaro ahamiyatiga ega. Mamlakat jan. va ğarbidagi muhim boğdorçilik va çorvaçilik r-nining savdo markazi. Gilam, qoraköl teri, kön va h.k. bilan savdo qilinadi. Töqimaçidik f-kasi, oziq-ovqat sanoati korxonalari mavjud. Hunarmandçilik rivojlangan.
Q. — qadimiy şahar. 12—13-asrlardayirik savdo markazi bölgan. 13-asrda möğullar bosib olgan. 14-asr oxiridan Amir Temur va Temuriylar saltanati qöl ostida bölgan. 16—17-asrlarda Qni egallaş uçun Eron şohlari sulolasi Safaviylar bilan Boburiylar örtasida kuraş bölgan. 17-asr örtalaridan Safaviylar qöl ostiga ötgan. 1709 yilda Q. aholisi Safaviylarga qarşi qözğolon kötarişi oqibatida Q.da Gilzoy hokimligi vujudga keldi. 1738 yilda Q.ni Eron şohi Nodirşoh Afşor bosib olib vayron qilgan. Keyinroq sal nariroqda şahar bunyod qilib Nodirşoh deb atagan. Buzilgan şaharni Ahmadşoh Durroniy qayta tiklab Ahmadşoh deb atagan va 1773—74 yillarda Durroniylar davlati poytaxti bölgan. 1818—55 yillarda Qandahor hokimligining markazi. 1855 yilda şaharni afğon amiri Döstmuhammadxon egallagan va Afğon davlati tarkibiga kiritgan.
Me'moriy yodgorliklardan Ahmadşoh maqbarasi va boşqalar 18-asrga oid yodgorliklar saqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАНДАҲОР — Афғонистоннинг жан. қисмидаги шаҳар, Ҳиндукуш тоғларининг ғарбий этагида. Қандаҳор вилоятининг маъмурий маркази. Аҳолиси 339,2 минг киши (2003). Транспорт йўллари чорраҳаси. Аэропорти халқаро аҳамиятига эга. Мамлакат жан. ва ғарбидаги муҳим боғдорчилик ва чорвачилик р-нининг савдо маркази. Гилам, қоракўл тери, кўн ва ҳ.к. билан савдо қилинади. Тўқимачидик ф-каси, озиқ-овқат саноати корхоналари мавжуд. Ҳунармандчилик ривожланган.
Қ. — қадимий шаҳар. 12—13-асрлардайирик савдо маркази бўлган. 13-асрда мўғуллар босиб олган. 14-аср охиридан Амир Темур ва Темурийлар салтанати қўл остида бўлган. 16—17-асрларда Қни эгаллаш учун Эрон шоҳлари сулоласи Сафавийлар билан Бобурийлар ўртасида кураш бўлган. 17-аср ўрталаридан Сафавийлар қўл остига ўтган. 1709 йилда Қ. аҳолиси Сафавийларга қарши қўзғолон кўтариши оқибатида Қ.да Гилзой ҳокимлиги вужудга келди. 1738 йилда Қ.ни Эрон шоҳи Нодиршоҳ Афшор босиб олиб вайрон қилган. Кейинроқ сал нарироқда шаҳар бунёд қилиб Нодиршоҳ деб атаган. Бузилган шаҳарни Аҳмадшоҳ Дурроний қайта тиклаб Аҳмадшоҳ деб атаган ва 1773—74 йилларда Дурронийлар давлати пойтахти бўлган. 1818—55 йилларда Қандаҳор ҳокимлигининг маркази. 1855 йилда шаҳарни афғон амири Дўстмуҳаммадхон эгаллаган ва Афғон давлати таркибига киритган.
Меъморий ёдгорликлардан Аҳмадшоҳ мақбараси ва бошқалар 18-асрга оид ёдгорликлар сақланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.