Qanot
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 58-b. — ziyouz.com
Qanot (aviatsiyada) — uçiş apparati (samolyot, planyor, qanotli raketa va boşqalar)ning havo yordamida kötariş kuçi hosil qiladigan qismi. Uç proyeksiyasi böyiça: plan böyiça (töğri törtburçak, uçburçak, trapetsiyasimon va boşqalar), yon tomonidan (qavariqbotiq, qöş qavariqnosimmetrik, qöş qavariqsimmetrik, 8simon, linzasimon, romb şaklli, ponasimon va boşqalar) va oldindan (V, \U, Msimon, qayrilma uçli, egri çiziqli va boşqalar) körinişi böyiça farqlanadi. Q. «özining» vazifasidan taşqari qöşimça vazifalarni ham bajaradi. Mas, samolyot Q.i içiga yonilği baki, şassi ğildiraklari, qözğaluvçan aerodinamik sirtlarni oçibyopiş simlari, salonni isitiş va sovitiş tizimlari, ba'zan esa dvigatellar va qurolyaroğlar joylaştiriladi. Uçiş apparatining parvozi va qönişi paytida Q. istalgan yönalişdagi havo va inersiya kuçlarini qabul qiladigan içi böş balka sifatida işlaydi.
Tovuşdan sekin uçadigan apparatlarning Q.i dyuralyuminiy, mustahkam pölat, magnit va berilliyli qotişmalar, armaturalangan plastik materiallar va boşqalardan, yengil samolyotlar va planyorlarning Q.i, asosan, yoğoç, fanera va mato (polotno) dan yasaladi. Tovuşdan tez uçadigan samolyotlar va kosmik apparatlarning Q.i vanadiy, tantal, volfram qotişmalari va boşqalar qiyin eriydigan issiqbardoş materiallardan tayyorlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАНОТ (авиацияда) — учиш аппарати (самолёт, планёр, қанотли ракета ва бошқалар)нинг ҳаво ёрдамида кўтариш кучи ҳосил қиладиган қисми. Уч проекцияси бўйича: план бўйича (тўғри тўртбурчак, учбурчак, трапециясимон ва бошқалар), ён томонидан (қавариқботиқ, қўш қавариқносимметрик, қўш қавариқсимметрик, 8симон, линзасимон, ромб шаклли, понасимон ва бошқалар) ва олдиндан (V, \У, Мсимон, қайрилма учли, эгри чизиқли ва бошқалар) кўриниши бўйича фарқланади. Қ. «ўзининг» вазифасидан ташқари қўшимча вазифаларни ҳам бажаради. Мас, самолёт Қ.и ичига ёнилғи баки, шасси ғилдираклари, қўзғалувчан аэродинамик сиртларни очибёпиш симлари, салонни иситиш ва совитиш тизимлари, баъзан эса двигателлар ва қуроляроғлар жойлаштирилади. Учиш аппаратининг парвози ва қўниши пайтида Қ. исталган йўналишдаги ҳаво ва инерция кучларини қабул қиладиган ичи бўш балка сифатида ишлайди.
Товушдан секин учадиган аппаратларнинг Қ.и дюралюминий, мустаҳкам пўлат, магнит ва бериллийли қотишмалар, арматураланган пластик материаллар ва бошқалардан, енгил самолётлар ва планёрларнинг Қ.и, асосан, ёғоч, фанера ва мато (полотно) дан ясалади. Товушдан тез учадиган самолётлар ва космик аппаратларнинг Қ.и ванадий, тантал, вольфрам қотишмалари ва бошқалар қийин эрийдиган иссиқбардош материаллардан тайёрланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.