Qaqşaltov tizmasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 111-b. — ziyouz.com
Qaqşaltov tizmasi — Tyanşan toğlari jan. dagi toğ tizmasi. Qirğiziston bilan Xitoy çegarasida joylaşgan. Uz. 400 km çamasida. Q.t. ning şarqiy, Sarijaz darasigaça bölgan qismini Bözqir deb ham ataydilar. Xontangri toğ tuguni jan.ğarbidan boşlangan. Tizma şim.da sirtlardan 1000— 1500 m kötarilgan. Örta va şarqiy qismidagi muzliklar (600 dan ortiq) mayd. 983 km2. Q.t. butun Tyanşan toğlar guruhining yirik orografik birligi hisoblanadi. Bal. 4000—6000 m. Eng baland joyi Ğalaba çöqqisi (7439 m). Gilli slanets, qumtoş, ohaktoşlardan tuzilgan, ular orasidan granitlar yorib çiqqan. Sarijaz, Qaqşal, Uzengeguş daryolari tizmani tor daralar hosil qilib kesib ötgan. Janubiy yon bağri daşt ösimliklari bilan qoplangan, baland qismlarida esa ösimlik siyrak, qurum va toşloq toğ tundrasidan iborat. Şim. yon bağri — baland toğ ötloqlari va daştlari.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАҚШАЛТОВ ТИЗМАСИ — Тяньшан тоғлари жан. даги тоғ тизмаси. Қирғизистон билан Хитой чегарасида жойлашган. Уз. 400 км чамасида. Қ.т. нинг шарқий, Сарижаз дарасигача бўлган қисмини Бўзқир деб ҳам атайдилар. Хонтангри тоғ тугуни жан.ғарбидан бошланган. Тизма шим.да сиртлардан 1000— 1500 м кўтарилган. Ўрта ва шарқий қисмидаги музликлар (600 дан ортиқ) майд. 983 км2. Қ.т. бутун Тяньшан тоғлар гуруҳининг йирик орографик бирлиги ҳисобланади. Бал. 4000—6000 м. Энг баланд жойи Ғалаба чўққиси (7439 м). Гилли сланец, қумтош, оҳактошлардан тузилган, улар орасидан гранитлар ёриб чиққан. Сарижаз, Қақшал, Узенгегуш дарёлари тизмани тор даралар ҳосил қилиб кесиб ўтган. Жанубий ён бағри дашт ўсимликлари билан қопланган, баланд қисмларида эса ўсимлик сийрак, қурум ва тошлоқ тоғ тундрасидан иборат. Шим. ён бағри — баланд тоғ ўтлоқлари ва даштлари.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.